Trải qua 65 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ (PCCC và CNCH) Công an Thủ đô đã vượt qua nhiều chặng đường gian khó, hiểm nguy.
Từ những người lính cứu hỏa đầu tiên đến lực lượng hôm nay, một điều vẫn luôn được giữ vững: khi tính mạng, tài sản của Nhân dân bị đe dọa, họ sẵn sàng đối mặt hiểm nguy, lao vào nơi gian khó để bảo vệ Nhân dân.
Từ lời chúc “thất nghiệp” đến hành trình giữ bình yên
Tháng 12/1954, khi Thủ đô vừa được giải phóng, Đại đội cứu hỏa Hà Nội được thành lập với 60 cán bộ, chiến sĩ, biên chế thành 3 trung đội chiến đấu. Trong điều kiện thiếu thốn, những người lính cứu hỏa vừa chiến đấu, xây dựng lực lượng, vừa đến từng khu phố tuyên truyền, vận động người dân phòng cháy, chữa cháy.
Ngày 1/1/1955, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm đơn vị và dành cho những người lính cứu hỏa một lời chúc giản dị mà sâu sắc: “Bác chúc các chú thất nghiệp”.
Đằng sau lời chúc giản dị ấy là mong muốn không có cháy, không có mất mát, mỗi gia đình được sống trong bình yên.
Trong chiến tranh, người lính cứu hỏa Thủ đô không chỉ đối mặt với “giặc lửa” mà còn trực tiếp đối diện bom đạn. Trận bảo vệ Tổng kho xăng dầu Đức Giang ngày 29/6/1966 là một dấu mốc tiêu biểu.
Suốt 17 giờ giữa biển lửa, cán bộ, chiến sĩ kiên cường bám trận địa, bảo vệ hàng triệu lít xăng dầu. Ngày 3/8/1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen, căn dặn lực lượng Cảnh sát PCCC phải luôn cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu, không ngừng học tập, nghiên cứu và phát huy sáng kiến.
Những lời căn dặn ấy được các thế hệ Cảnh sát PCCC và CNCH Công an Thủ đô gìn giữ suốt 65 năm.
Với người chiến sĩ Cảnh sát PCCC và CNCH, tiếng chuông báo cháy là mệnh lệnh chiến đấu. Khi mọi người tìm cách thoát khỏi nơi nguy hiểm, người lính lại phải tiến vào để tìm kiếm, giải cứu nạn nhân. Đó có thể là ngôi nhà đang cháy, tầng cao đặc kín khói, tầng hầm nóng bỏng, công trình có nguy cơ sập đổ, sông sâu, hồ rộng hay những không gian chật hẹp.
Mỗi lần bước vào hiện trường, người chiến sĩ hiểu rõ hiểm nguy phía trước. Nhưng phía sau ngọn lửa, lớp khói hay những khối bê tông đổ nát có thể là một con người đang chờ được cứu.
Sự hy sinh ấy không chỉ nằm trong những khoảnh khắc giữa biển lửa. Đó còn là những ca trực xuyên đêm, ngày lễ, Tết; những bữa cơm bỏ dở khi tiếng chuông báo cháy vang lên và những buổi huấn luyện trong điều kiện khắc nghiệt. Đó cũng là những lần cán bộ đi sâu vào khu dân cư, từng ngõ nhỏ để kiểm tra, hướng dẫn người dân mở lối thoát nạn, trang bị bình chữa cháy, thiết bị cảnh báo.
Những công việc âm thầm ấy góp phần ngăn cháy từ sớm, bảo vệ người dân trước khi sự cố xảy ra. Một đám cháy được dập tắt kịp thời là kết quả quan trọng, nhưng ngăn đám cháy ngay từ đầu còn có ý nghĩa lớn hơn.
Vì vậy, công tác PCCC không bắt đầu khi Trung tâm thông tin chỉ huy nhận cuộc gọi báo cháy mà từ việc tham mưu cấp ủy, chính quyền hoàn thiện giải pháp quản lý; nhận diện địa bàn, cơ sở có nguy cơ cao; kiểm tra, hướng dẫn chủ cơ sở, chủ hộ khắc phục điều kiện chưa bảo đảm an toàn.
Cùng với đó là đổi mới tuyên truyền, ứng dụng dữ liệu, App “Báo cháy 114”, trí tuệ nhân tạo; đưa kiến thức PCCC đến từng khu dân cư, hộ gia đình.
Các mô hình Tổ liên gia an toàn PCCC, Điểm chữa cháy công cộng, lực lượng dân phòng được duy trì, phát huy phương châm “bốn tại chỗ”.
Công tác chuyển đổi số cũng được đẩy mạnh với mini App trên iHanoi về an toàn PCCC trong sử dụng điện, tổng đài AI 19000113, Chatbot hỗ trợ người dân, sản phẩm báo cháy không dây và Trung tâm điều hành chỉ huy ứng dụng công nghệ hiện đại.
Theo Công an TP Hà Nội, hiệu quả PCCC không chỉ được đo bằng số vụ cháy được dập tắt mà còn ở số nguy cơ được loại trừ, số vụ cháy được ngăn chặn và số người dân biết cách tự bảo vệ mình.
Rút ngắn từng giây, thêm cơ hội sống
Hà Nội ngày càng rộng lớn, dân số đông, tốc độ đô thị hóa nhanh. Nhà cao tầng, công trình ngầm, khu đô thị, khu công nghiệp phát triển, trong khi các khu dân cư đông đúc, nhà ống, ngõ sâu vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ PCCC. Thực tế đó đòi hỏi lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH không chỉ chữa cháy, cứu nạn nhanh hơn mà còn phải chủ động phòng ngừa, gần dân và sát địa bàn.
Từ ngày 1/7/2025, Công an thành phố tổ chức lại lực lượng, bố trí các đơn vị chữa cháy và CNCH theo đặc điểm địa lý, dân cư, hạ tầng; tăng cường điểm thường trực tại khu vực xa trung tâm, địa bàn giáp ranh.
Với nạn nhân còn mắc kẹt trong đám cháy, mỗi giây được rút ngắn có thể là thêm một cơ hội sống. Công nghệ giúp nâng cao khả năng phát hiện, chỉ huy và xử lý sự cố, nhưng không thể thay thế con người. Khi phía bên kia cánh cửa đỏ lửa là một nạn nhân đang mắc kẹt, người bước qua cánh cửa ấy vẫn là người chiến sĩ.
Bởi vậy, xây dựng lực lượng hiện đại trước hết phải bắt đầu từ con người có bản lĩnh, kỷ luật, tri thức, kỹ năng và tinh thần “Vì Nhân dân phục vụ”.
Nhìn lại 65 năm, những chiến công của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an Thủ đô là kết quả của sự cống hiến, hy sinh của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ.
Phía sau họ còn có những gia đình âm thầm sẻ chia. Đặc thù thường trực chiến đấu khiến những bữa cơm có thể thiếu người, ngày nghỉ, lễ, Tết không phải lúc nào cũng trọn vẹn. Sau mỗi lần người chiến sĩ bước vào cuộc chiến nguy hiểm là những giờ phút chờ đợi của người ở lại.
Dũng cảm không có nghĩa là xem nhẹ hiểm nguy, mà là đủ bản lĩnh, kiến thức, kỹ năng và kỷ luật để hoàn thành nhiệm vụ và trở về cùng đồng đội. Phía sau mỗi bộ quân phục không chỉ là niềm tin của Nhân dân, mà còn là một gia đình chờ họ trở về.
65 năm là một chặng đường dài, đồng thời mở ra những nhiệm vụ mới khi Hà Nội tiếp tục phát triển, hiện đại và thông minh hơn.
Những nguy cơ mới đòi hỏi lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH tiếp tục đổi mới, nâng cao năng lực quản lý, làm tốt công tác phòng ngừa, xây dựng thế trận PCCC toàn dân, đẩy mạnh chuyển đổi số và duy trì lực lượng thường trực tinh nhuệ, cơ động.
Hà Nội có thể thay đổi từng ngày, nhưng nhiệm vụ bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân vẫn không thay đổi.
65 năm trước, những người lính cứu hỏa đầu tiên bắt đầu công việc bằng mong muốn giản dị: giữ cho một mái nhà không cháy, một khu phố bình yên. 65 năm sau, sứ mệnh ấy vẫn còn nguyên giá trị.
Khi Nhân dân cần, người chiến sĩ Cảnh sát PCCC và CNCH Công an Thủ đô sẽ đi về phía lửa, khói, đổ nát và hiểm nguy, bởi phía sau họ là những mái nhà, những gia đình, là tính mạng và tài sản của Nhân dân và là bình yên của Thủ đô.
