Năm ngoái, khi còn là thực tập sinh lương 4 triệu đồng, Thiên Kim (25 tuổi, TP.HCM) được một đồng nghiệp nữ mời đám cưới. Vì chỉ đi một mình, cô bỏ phong bì mừng 500.000 đồng.
Vài ngày trước, một đồng nghiệp nam chuẩn bị cưới, hỏi mọi người muốn ăn món gì trong tiệc. Kim vui vẻ đề xuất vài món thì đồng nghiệp nữ kể trên nói chen vào: “Đi 500.000 mà hay ý kiến quá em”.
Câu nói khiến Kim sững người, bối rối.
“Tôi không nghĩ mừng 500.000 đồng có thể khiến mình mất thiện cảm trong mắt đồng nghiệp đến vậy. Giờ đã là nhân viên chính thức, tôi băn khoăn nên bỏ phong bì bao nhiêu để không bị chê trách”, cô nói với Tri Thức - Znews.
Chuyện tương tự Thiên Kim không hiếm gặp. Mới đây, một bài viết lan truyền trên mạng xã hội, người đăng hỏi mọi người có thấy “ngượng” khi đi đám cưới mừng 500.000-600.000 đồng. Người này tính một mâm cỗ hơn 3,5 triệu đồng, chưa kể nhà hàng, trang trí và nhiều khoản khác.
“Đi ăn cưới xong, có ai nghĩ chủ nhà phải bù lỗ bao nhiêu?”, chủ nhân bài viết đặt câu hỏi.
Bài đăng này nhanh chóng thu hút ý kiến trái chiều. Người đồng tình cho rằng đây là cách ứng xử thực tế, trong khi không ít người cho rằng quan điểm này đi ngược lại ý nghĩa của việc mừng cưới.
Chủ động cân đo để không phải bù lỗ
Thực tế, nhiều cặp đôi thường chủ động tính toán để tránh bù lỗ khi đám cưới, thậm chí dư dả một khoản nhỏ cho những việc khác.
Vừa tổ chức đám cưới vào tháng 8, Nguyễn Huế (27 tuổi, TP.HCM) cho biết gia đình làm tổng cộng 3 tiệc: nhà gái, nhà trai và tiệc báo hỷ cho bạn bè. Hai tiệc đầu mời khách của ba mẹ, tiền thu về cũng đưa lại cho gia đình dùng chi trả tiền rạp và trang trí. Chỉ tiệc bạn bè mới là khoản thu của cô dâu chú rể.
Biết kinh tế nhiều bạn bè không dư dả, vợ chồng Huế cố gắng tổ chức đám cưới nhỏ gọn, ấm cúng. Hai người chọn đặt 30 bàn tại một nhà hàng tầm trung, với giá khoảng 5 triệu đồng/bàn. Trang phục cô dâu, chú rể và trang trí đều ở mức thấp nhất, dành ngân sách cho bàn tiệc và những trải nghiệm của khách như photobooth, quà kỷ niệm.
“Tôi cân đo đong đếm trước, bình quân mỗi khách 500.000 đồng là huề vốn rồi. Tiệc cũng dư 3-4 bàn nhưng không sao”, cô nói.
Theo Huế, cô dâu chú rể nên cân đối chi phí trang điểm, trang phục, trang trí trước khi tổ chức, thay vì làm thật lớn rồi chê khách mừng ít. “Buổi tiệc có sự chúc phúc của nhiều người đã là niềm vinh dự. Còn tiền thu về thì đừng kỳ vọng quá cao”, cô bày tỏ.
Tương tự, Nguyễn Quỳnh (26 tuổi, TP.HCM) làm tiệc tại gia đình với 80 bàn, mỗi bàn khoảng 3 triệu đồng. Cô cho rằng đa phần gia chủ đều mong tiền mừng đủ trang trải, nhưng chắc chắn không lời nhiều vì vật giá leo thang.
“Hỷ sự thì không yêu cầu khách đi bao nhiêu, chỉ mong ai cũng ăn ngon miệng, dự tiệc vui vẻ”, cô nói.
Tuy nhiên, khi đi dự đám cưới, Quỳnh lại có cách tính khá rõ ràng. Cô dựa vào mối quan hệ và nguyên tắc trả lễ: trước đây người ta mừng bao nhiêu thì nay mình mừng lại bấy nhiêu. Ngoài ra, cô còn tính theo đầu người: đi một mình thì mừng 500.000 đồng, còn đi hai vợ chồng phải mừng 1 triệu đồng.
Địa điểm tổ chức cũng là một yếu tố. Ở quê, mức mừng 500.000 đồng có thể phù hợp, còn nếu dự tiệc tại trung tâm tiệc cưới lớn ở TP.HCM cần mừng nhiều hơn. Quỳnh nhấn mạnh cách tính này dựa trên mối quan hệ và số người tham dự, chưa xét đến chi phí tổ chức của cô dâu, chú rể.
Trong khi đó, chị Hà Thu (Hà Nội) kể chị có người bạn thân chơi với nhau gần 7 năm, từng đi du lịch cùng, có chuyện gì cũng tâm sự. Ngày cưới, bạn đến dự và chúc phúc, nhưng phong bì mở ra chỉ có 500.000 đồng.
Thu hiểu mức mừng tùy điều kiện từng người, cũng không tổ chức đám cưới để “thu hồi vốn”. Cô vẫn băn khoăn: tiền mừng có phản ánh mức độ thân thiết không, hay càng thân thì càng không nên để ý phong bì?
Không nên nhìn nhận quá nặng nề
ThS Nguyễn Hiếu Tín, Trưởng ngành Du lịch, Trường Đại học Tôn Đức Thắng, cho biết trong các nghi lễ vòng đời của văn hóa Việt Nam, hôn nhân là sự kiện trọng đại.
Trước đây, khi văn hóa làng xã còn chiếm vai trò chủ đạo, đời sống người dân thiên về tình cảm, chưa chịu nhiều tác động của nền kinh tế thị trường. Vì vậy, quà mừng cưới rất đa dạng, chủ yếu mang ý nghĩa chúc phúc, tượng trưng cho sự may mắn dành cho cặp vợ chồng. Người ta có gì tặng nấy, có thể là trái cây, trà, rượu, bánh trái...
Ngày nay, tiền mừng cưới thực chất vẫn mang ý nghĩa như trước đây, nhưng được chuyển hóa để phù hợp với thời đại và thuận tiện hơn. Người đi dự tiệc không biết cặp vợ chồng thích món quà gì nên chuyển sang tặng tiền để họ có thể chủ động mua sắm những thứ mình cần.
“Xét về ý nghĩa, hai hình thức này không khác nhau, chỉ khác biệt về cách thức thể hiện”, ông Tín cho hay.
Tuy nhiên, ThS Nguyễn Hiếu Tín cũng nói thêm rằng tiền mừng cưới có bị tác động bởi sự biến đổi văn hóa. Ngày nay, yếu tố vật chất và tư duy thực tế ngày càng gia tăng, dẫn đến hiện tượng mọi người bắt đầu đánh giá tiền mừng cưới dựa trên chi phí tổ chức tiệc. Với những người chưa có nền tảng tài chính vững chắc, áp lực chi trả khiến họ quan tâm nhiều hơn đến khoản tiền mừng cưới có bù được chi phí tổ chức hay không.
“Số tiền mừng cưới tùy thuộc vào điều kiện của mỗi người, dù đi ít hay nhiều cũng đều thể hiện sự chân thành. Trong các mối quan hệ, người này có thể mừng ít, người khác mừng nhiều, nhìn chung cũng có sự bù đắp tương đối, không nên nhìn nhận quá nặng nề”, ông Tín nêu rõ.
Ngoài ra, số tiền mừng cưới còn phụ thuộc vào mức độ thân thiết giữa hai bên. Đôi khi, những món quà thủ công do chính tay người tặng làm ra lại rất đáng quý. Bởi họ phải hiểu rõ sở thích và tính cách của người nhận mới chọn lựa được.
ThS Nguyễn Hiếu Tín cũng biết rằng ai tổ chức tiệc cưới cũng mong muốn cân đối thu chi, không bị lỗ. Tuy nhiên, cô dâu, chú rể cũng cần tính toán trong khả năng tài chính của mình, không nên tổ chức một tiệc cưới quá lớn so với điều kiện kinh tế. Đồng thời, cần nghiên cứu kỹ về nhiều tác động xã hội hơn.
Ông lấy ví dụ: “Nhiều người nhận lương vào cuối tháng, nên nếu tổ chức tiệc cưới vào đầu tháng thì họ thuận lợi để đi. Nhưng nếu tổ chức vào ngày 24-25, họ có thể gặp khó khăn về tài chính. Dù muốn đi dự và mừng cưới nhiều hơn, điều kiện kinh tế lại không cho phép”.
