Năm 18 tuổi, khi nhiều bạn bè còn đang chọn trường, nghĩ về nghề nghiệp và những dự định tương lai, Phạm Quang Huy (sinh năm 1998, quê Ứng Hòa, Hà Nội) phải đối diện với căn bệnh suy thận.
Mùa hè năm 2015, trong một buổi trưa đi học thêm, Huy thấy người mệt rã rời. Nghĩ mình bị say nắng hoặc thiếu ngủ, cậu không quá lo lắng. Tình trạng mệt mỏi kéo dài, kèm những cơn đau nhức khiến Huy quyết định một mình bắt xe buýt lên Hà Nội khám bệnh.
Kết quả chẩn đoán suy thận giai đoạn 3B khiến chàng trai trẻ gần như sụp đổ. Những dự định học nghề, tìm việc làm và xây dựng tương lai đột ngột phải gác lại. Chỉ vài tháng sau, sức khỏe suy kiệt buộc Huy nghỉ học giữa chừng. “Tôi không được quyết định điều gì, bệnh viện đã quyết định thay tôi rồi”, Huy nhớ lại.

Những năm tiếp theo, cuộc sống của cậu gắn với bệnh viện, thuốc men và những chuyến đi từ quê lên Hà Nội điều trị. Có thời gian, mỗi ngày Huy mất hơn ba tiếng di chuyển. Bên cạnh cậu thường là người cha ít nói, lặng lẽ xách túi, lấy số và chờ đợi ngoài hành lang bệnh viện.
“Tôi thương bố nhiều hơn là sợ bệnh. Nhìn ông gầy đi từng ngày, tôi thấy mình như gánh nặng”, Huy chia sẻ.
Năm 2020, Huy quyết định lên Hà Nội thuê trọ để thuận tiện điều trị. Từ ăn uống, sinh hoạt đến việc đi viện, cậu phải tự xoay xở. Chi phí điều trị và sinh hoạt khi đó khoảng 6-7 triệu đồng mỗi tháng. Dù có bảo hiểm y tế hỗ trợ, tiền thuốc men và những khoản ngoài phạm vi chi trả vẫn là gánh nặng đối với gia đình.
Vừa chạy thận vừa chắt chiu từng đồng kiếm sống
Để có thêm tiền trang trải, Huy tập tành bắt đầu bán hàng online trên mạng xã hội. Sau nhiều năm điều trị, Huy vẫn duy trì việc bán hàng nhưng phải thay đổi cách làm để phù hợp với sức khỏe. Cậu không thể làm việc theo giờ cố định. Những ngày không đến bệnh viện, Huy tranh thủ nhận đơn, trả lời tin nhắn, đóng gói và giao hàng. Ngày chạy thận, gần như mọi công việc đều phải tạm dừng.
Sau mỗi buổi điều trị, cơ thể thường mệt mỏi, Huy về phòng chỉ muốn nằm nghỉ. Có những ngày dù còn đơn hàng chưa xử lý, cậu cũng không đủ sức tiếp tục.
Không chỉ lịch chạy thận, những cơn đau chân và việc đi lại khó khăn cũng khiến Huy nhiều lần phải thay đổi công việc. Trước đây, cậu từng tự làm khô gà lá chanh, cá kho để bán. Muốn duy trì công việc, Huy phải đi chợ mua nguyên liệu, tự chế biến rồi giao hàng. Nhưng mỗi lần cần mang nhiều đồ, cậu lại phải thuê xe ôm. Chi phí và sức lực bỏ ra ngày càng lớn, khiến công việc không thể tiếp tục.
Huy chuyển sang đan giỏ, túi bằng dây nhựa. Sản phẩm được khách mua để đi chợ, sử dụng trong gia đình hoặc làm quà tặng. Công việc có thể thực hiện tại phòng trọ, không cần di chuyển nhiều và cho phép cậu chủ động thời gian.

Tuy nhiên, bán hàng online không đồng nghĩa với việc Huy có thể làm việc bất cứ lúc nào. Khách thường nhắn tin vào buổi tối, khi đã hoàn thành công việc trong ngày. Nếu còn sức, cậu cố gắng trả lời ngay để giữ khách, chốt đơn. Khi quá mệt, Huy đành hẹn hôm sau.
Có thời điểm, Huy cố nhận nhiều việc, tranh thủ làm cả ngày lẫn đêm để tăng thu nhập. Sụt 4 kg, nhận thấy cơ thể không chịu nổi cường độ làm việc, Huy buộc phải giảm bớt đơn hàng.
Ngay cả việc liên lạc với khách cũng được cậu tính toán để tiết kiệm. Không có điều kiện lắp Wi-Fi, Huy chỉ đăng ký gói mạng 4G theo ngày, chủ yếu dùng Zalo để trao đổi đơn hàng. Khi hết dung lượng, nếu khách muốn xem sản phẩm hoặc hỏi thêm thông tin, cậu phải hẹn sang hôm sau mới trả lời được.
Đơn hàng nào thuận tiện đi xe buýt, Huy tự mang đi giao để giảm chi phí. Những nơi xa hoặc không tiện đường, cậu phải thuê người vận chuyển. Có lúc muốn trực tiếp giao hàng nhưng chân đau, cậu lại phải thuê xe ôm. “Từ tiền mạng, đi lại đến vận chuyển, mỗi khoản phát sinh đều ảnh hưởng đến số tiền ít ỏi kiếm được”, Huy nói.
Thu nhập vài triệu đồng, chưa đủ tự lo cuộc sống
Hiện công việc bán hàng và đan giỏ mang lại cho Huy khoảng 2-3 triệu đồng mỗi tháng. Khoản thu nhập này chủ yếu giúp cậu trang trải một phần sinh hoạt, còn tiền điều trị và thuốc men vẫn phải nhờ bố mẹ hỗ trợ.
Huy được bảo hiểm y tế chi trả 100% trong phạm vi quyền lợi, nhưng vẫn phải tự mua một số loại thuốc uống bên ngoài và chi trả các khoản không thuộc danh mục thanh toán. Theo Huy, có tháng những khoản phát sinh khoảng 3 triệu đồng, nhưng cũng có thời điểm lên tới 10-20 triệu đồng, tùy tình trạng sức khỏe.
Hơn 10 năm mắc bệnh cũng là quãng thời gian kinh tế gia đình cậu ngày càng khó khăn. Huy kể, trước đây khi mọi người còn khỏe mạnh, gia đình có thể làm lụng và tích lũy. Từ khi cậu mắc bệnh, tiền kiếm được lại phải dành phần lớn cho việc chữa trị.

Hiện Huy nhận trợ cấp bảo trợ xã hội 975.000 đồng mỗi tháng. Ngoài khoản này và bảo hiểm y tế, cậu không có nguồn hỗ trợ thường xuyên nào khác.
Huy từng hỏi bác sĩ về khả năng ghép thận nhưng được tư vấn không đủ điều kiện do bệnh lý đi kèm và tình trạng sức khỏe. Vì vậy, trước mắt, cậu vẫn phải duy trì việc điều trị, đồng thời cố gắng làm những công việc vừa sức để có thêm thu nhập.
Nói về tương lai, Huy không dám tính toán quá xa. Sức khỏe đến đâu, cậu làm việc đến đó. Ngày nào khỏe thì tranh thủ nhận đơn, đan giỏ; hôm nào mệt thì nghỉ ngơi. Phần lớn thời gian, Huy ở trong phòng trọ, ít đi chơi, vừa làm việc vừa chờ đến lịch điều trị tiếp theo.
Sau hơn 10 năm mắc bệnh, những dự định từng dang dở ở tuổi 18 vẫn chưa thể thực hiện. Cuộc sống của Huy giờ được tính bằng những ngày chạy thận, những đơn hàng và khoản tiền kiếm được sau mỗi tháng. Cậu không thể làm việc liên tục như người khác, nhưng vẫn cố giữ cho mình một công việc, dù thu nhập ít ỏi, để không phải hoàn toàn dựa vào bố mẹ.