Sự đổi thay từ màu xanh của quế
Về xã Canh Tân, tỉnh Cao Bằng những ngày này, đi đến đâu cũng nghe tiếng cười vui của bà con trong mùa thu hoạch quế. Từ một vùng quê nghèo khó, đời sống người dân trước đây chỉ trông chờ vào nương rẫy, hạt ngô, hạt lúa bấp bênh thì nay, kinh tế lâm nghiệp với cây quế chủ lực đang thay đổi rõ nét tại từng xóm, làng.
Chia sẻ về hành trình biết đến cây quế, chị Triệu Thị Huế ở xóm Nà Mèng phấn khởi cho biết, gia đình chị đã kiên trì gây dựng khoảng 2 vạn cây quế suốt 10 năm qua, để có một diện tích rừng cho thu hoạch, người trồng phải kiên trì ngay từ những năm đầu. Sau nhiều năm vun trồng, chăm sóc, những rừng quế ở Canh Tân lần lượt bước vào thời kỳ khai thác mang theo niềm hy vọng lớn.
Không chỉ mang lại giá trị cao hơn các loại cây ngắn ngày, quế còn linh hoạt ở chỗ có thể thu tỉa từng phần khi cần vốn gấp.
“Mình không nhất thiết phải khai thác cả đám, chặt một vài cây mang ra chợ cũng có ngay 500 - 600 nghìn đồng”, chị Huế tâm sự. Nhờ nguồn thu ổn định từ cây quế, kinh tế gia đình ngày càng khấm khá, có điều kiện mua sắm máy cày, máy bừa, ô tô và nuôi con cái học hành đại học.
Đời sống ấm no từng ngày từ cây quế
Không riêng gia đình chị Huế, cây quế đang trở thành lựa chọn của nhiều hộ dân Nà Mèng. Sự đổi thay ấy hiện hữu rõ nét qua từng con đường ngõ xóm và nhịp sống của người dân. Xóm Nà Mèng có khoảng 90 hộ dân, chủ yếu là đồng bào Dao và Tày. Nhờ sự đồng hành, tuyên truyền của chính quyền địa phương và chuyển đổi tư duy sản xuất sang kinh tế rừng, tỷ lệ hộ nghèo tại xóm từ mức trên 80% trước đây nay đã giảm mạnh xuống còn khoảng 20%.
Rừng vì thế không chỉ tạo ra giá trị kinh tế từ gỗ, vỏ, lá hay cành cây mà còn mở thêm một hướng sinh kế lâu dài cho người dân vùng cao.
Anh Triệu Văn Đùn, Trưởng xóm Nà Mèng, xã Canh Tân, vui mừng chia sẻ: “Khoảng 10 năm trở lại đây, nhận thức của người dân về giá trị kinh tế của rừng đã thay đổi rõ rệt. Nhiều gia đình khá giả hơn, xây được nhà cửa khang trang, mua ô tô và các loại máy móc phục vụ sản xuất. Đời sống hiện nay so với trước kia đã thay đổi rất nhiều, ấm no hơn hẳn”.
Tại xóm Nà Pò, cây quế cũng đang được người dân mở rộng diện tích. Gia đình chị Nông Thị Bông là một trong những hộ tiên phong trồng 2 ha quế, kết hợp đầu tư máy móc cạo vỏ, cắt vỏ để sơ chế.
Từ sản xuất của gia đình, chị tiếp tục đầu tư trở thành điểm thu mua quế trong khu vực, quế sau sơ chế hiện có giá khoảng 60.000 - 65.000 đồng/kg, trong khi quế tươi dao động 15.000 - 20.000 đồng/kg. Cây quế có thể khai thác nhiều bộ phận, từ thân, vỏ đến lá, cành, tạo ra nhiều nguồn sản phẩm khác nhau.
Chị Bông chia sẻ, chỉ sau khoảng 3 năm bước vào guồng quay khai thác, nguồn thu từ quế đã giúp gia đình mua được ô tô và trang thiết bị sản xuất hiện đại. Cuộc sống của gia đình chị cũng như nhiều hộ dân khác ngày càng sung túc, ổn định hơn trước.
Định hướng chiến lược phát triển kinh tế lâm nghiệp
Nhận thấy tiềm năng lớn từ diện tích đồi núi rộng với hơn 518 ha quế trên tổng số hơn 1.000 ha rừng, cấp ủy và chính quyền xã Canh Tân đã xác định đây là mũi nhọn chiến lược trong công tác giảm nghèo bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân, khai thác tốt tiềm năng từ đất đai.
Theo ông Triệu Ngọc Luân, Chủ tịch UBND xã Canh Tân (Cao Bằng) địa phương đã đưa phát triển kinh tế rừng trở thành một trong những chỉ tiêu trọng tâm trong lộ trình thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 - 2030. Thời gian tới, xã tiếp tục đẩy mạnh các mô hình liên kết sản xuất tập trung, kết nối người dân với hợp tác xã và doanh nghiệp nhằm ổn định đầu ra, nâng cao giá trị thương phẩm cho cây quế.
Tại Canh Tân, vụ thu hoạch quế thường tập trung vào các tháng 3, 6 và 8 hằng năm. Với diện tích quế khoảng 15 năm tuổi, nếu khai thác toàn bộ cây, giá trị thu được có thể đạt khoảng 200 - 300 triệu đồng/ha, tùy năng suất và giá bán tại thời điểm thu hoạch.
Việc phát triển vùng nguyên liệu cũng đang được triển khai thông qua các mô hình liên kết. Năm 2025, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Cao Bằng thực hiện mô hình liên kết trồng cây quế tại hai xã Minh Khai và Canh Tân, riêng Canh Tân có 28 hộ tham gia với diện tích 29,7 ha, được hỗ trợ gần 132.000 cây quế giống.
Những mô hình này tạo điều kiện để người dân tiếp cận nguồn giống, kỹ thuật và từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, thay vì phát triển rừng manh mún theo từng hộ.
Kinh tế lâm nghiệp đang mang lại những thay đổi rõ nét trong đời sống người dân Canh Tân. Những ngôi nhà kiên cố mọc lên san sát giữa ngút ngàn rừng quế, những chiếc xe ô tô lăn bánh về tận bản làng chính là minh chứng sinh động nhất cho sức sống mới ở Canh Tân. Cây quế không chỉ phủ xanh những đồi trọc mà thực sự đã trở thành sinh kế bền vững, giúp người dân thoát nghèo từ rừng.
