Châu Âu tăng tốc phá thế áp đảo của Mỹ, Trung Quốc về AI

Sau hội nghị cấp cao đầu tiên về AI, EU đẩy mạnh tham vọng cạnh tranh với Mỹ và Trung Quốc, song đối mặt bài toán đầu tư hàng trăm tỷ euro và sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.

Châu Âu tăng tốc phá thế áp đảo của Mỹ, Trung Quốc về AI
Lãnh đạo các nước Liên minh châu Âu (EU) chụp ảnh chung tại hội nghị không chính thức về trí tuệ nhân tạo (AI) ở Dublin, Ireland, ngày 13/11. Hội nghị tập trung thảo luận các giải pháp tăng cường năng lực cạnh tranh AI của châu Âu. Ảnh: Reuters.

Liên minh châu Âu (EU) đang tìm cách giành vị thế lớn hơn trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI), lĩnh vực mà Mỹ và Trung Quốc hiện chiếm ưu thế về công nghệ, vốn đầu tư và hạ tầng điện toán.

Tại hội nghị cấp cao ở Dublin (Ireland) ngày 13/11, lãnh đạo 27 nước EU thảo luận về năng lực cạnh tranh, đầu tư và tự chủ công nghệ. Châu Âu muốn xây dựng hệ sinh thái AI riêng, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào các tập đoàn nước ngoài.

"Châu Âu có đủ công nghệ và nhân tài để dẫn đầu cuộc đua AI. Điều còn thiếu là tốc độ, nguồn tài chính và sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia thành viên", Arthur Mensch, CEO hãng AI Mistral của Pháp, phát biểu tại hội nghị, theo DW.

Tham vọng cạnh tranh với hai cường quốc

Mỹ đang dẫn đầu lĩnh vực AI nhờ những tập đoàn như OpenAI, Google, Microsoft và Meta, cùng khả năng huy động vốn và xây dựng hạ tầng điện toán quy mô lớn. Trung Quốc cũng đẩy mạnh phát triển mô hình AI, chip xử lý và ứng dụng công nghệ trong sản xuất.

Châu Âu có nền tảng nghiên cứu và công nghiệp phát triển nhưng chưa hình thành được hệ sinh thái AI có quy mô tương đương. Theo Le Monde, Mistral AI là một trong số ít doanh nghiệp châu Âu có khả năng cạnh tranh trực tiếp với các nhà phát triển mô hình AI hàng đầu.

Khoảng cách thể hiện rõ ở năng lực tính toán. Việc phát triển AI tiên tiến đòi hỏi lượng lớn chip xử lý, trung tâm dữ liệu và điện năng, những lĩnh vực mà doanh nghiệp Mỹ đang có lợi thế.

Châu Âu tăng tốc phá thế áp đảo của Mỹ, Trung Quốc về AI
Agile Robots, doanh nghiệp robot AI có trụ sở tại Munich (Đức), vừa huy động 500 triệu USD để mở rộng hoạt động sản xuất và phát triển công nghệ. Ảnh: Reuters.

CEO Mistral AI cho biết chỉ khoảng 20% dịch vụ số tại châu Âu vận hành trên hạ tầng do doanh nghiệp trong khu vực cung cấp. Mỗi năm, châu Âu chi khoảng 260 tỷ euro cho các nhà cung cấp nước ngoài.

Theo ông Mensch, một phần nguồn lực này có thể được chuyển sang phát triển hạ tầng công nghệ trong khu vực, giúp doanh nghiệp châu Âu giảm phụ thuộc và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Chủ tịch Nghị viện châu Âu Roberta Metsola phản đối quan điểm cho rằng khu vực đã thất bại trong cuộc đua AI.

"Điều chúng ta cần lúc này là bảo đảm những ý tưởng đó có đủ nguồn tài chính để phát triển và thành công ngay tại châu Âu", bà nói.

Theo Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, khu vực cần ít nhất 500 tỷ euro trong những năm tới để phát triển và ứng dụng AI. Đây là nhu cầu vốn ước tính, chưa phải ngân sách được phê duyệt.

Một kế hoạch trọng điểm là xây dựng 7 siêu trung tâm AI, tập trung chip xử lý tiên tiến và hạ tầng điện toán. Dự án dự kiến huy động khoảng 30 tỷ euro vốn công và tư nhân, giúp doanh nghiệp châu Âu phát triển công nghệ mà không phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà cung cấp nước ngoài.

Song kế hoạch đang chậm triển khai do các nước thành viên chưa thống nhất về nguồn lực trong ngân sách EU giai đoạn 2028-2034.

Châu Âu tăng tốc phá thế áp đảo của Mỹ, Trung Quốc về AI
Châu Âu tăng tốc phá thế áp đảo của Mỹ, Trung Quốc về AI
Chủ tịch Ủy ban châu Âu, bà Ursula von der Leyen và Arthur Mensch (bên phải), CEO Mistral AI, cùng Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại hội nghị không chính thức về trí tuệ nhân tạo (AI) ở Dublin, Ireland, ngày 13/11. Ảnh: Reuters.

Theo Le Monde, Ủy ban châu Âu đề xuất khoảng 400 tỷ euro cho các chương trình nâng cao sức cạnh tranh trong ngân sách dài hạn tiếp theo, bao gồm AI. Quy mô và cách phân bổ vẫn cần được đàm phán.

Ngành bán dẫn cũng đặt ra thách thức lớn. Đạo luật Chip châu Âu năm 2023 đặt mục tiêu nâng thị phần của EU trên thị trường bán dẫn toàn cầu lên 20% vào năm 2030.

Reuters nhận định mục tiêu này khó đạt được, nhất là khi khu vực chưa thu hút đủ các dự án sản xuất chip tiên tiến. EU đang chuẩn bị phiên bản tiếp theo của đạo luật nhằm thúc đẩy đầu tư.

Tìm lợi thế riêng trong cuộc đua AI

Một vấn đề được thảo luận tại Dublin là EU nên ưu tiên phát triển các mô hình AI tiên tiến, vốn đòi hỏi đầu tư khổng lồ, hay tập trung ứng dụng công nghệ vào những ngành kinh tế hiện có.

Mensch đề xuất theo đuổi cả hai hướng. Với thế mạnh công nghiệp, EU có cơ hội khai thác AI trong sản xuất, y tế, giao thông và dịch vụ công để giảm chi phí, nâng cao năng suất.

Châu Âu tăng tốc phá thế áp đảo của Mỹ, Trung Quốc về AI
Mistral AI của Pháp dự kiến đầu tư khoảng 1,4 tỷ USD phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu tại Thụy Điển, nhằm mở rộng năng lực AI tại châu Âu. Ảnh: Reuters.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết EU đang xây dựng các chương trình thúc đẩy ứng dụng AI trong những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị kinh tế lớn nhất.

Bên cạnh đầu tư, châu Âu muốn duy trì vai trò xây dựng các tiêu chuẩn quản lý AI quốc tế. EU đã thông qua Đạo luật AI năm 2024, thiết lập khung pháp lý nhằm kiểm soát rủi ro của công nghệ này.

Tại hội nghị, nhà khoa học Geoffrey Hinton, người đoạt giải Nobel Vật lý năm 2024, cảnh báo các nhà lãnh đạo về nguy cơ AI phát triển nhanh hơn khả năng giám sát của con người.

Hội nghị Dublin chưa đưa ra quyết định ràng buộc về những khoản đầu tư mới. EU dự kiến tiếp tục thảo luận các đề xuất tài chính và chính sách công nghiệp tại hội nghị ngày 5/2/2027.

Theo Znews

Tin liên quan