Giữa nhịp tàu thuyền ra vào cảng cá Trần Đề, xã Trần Đề (TP Cần Thơ), hàng trăm lao động vẫn miệt mài với những công việc quen thuộc. Người bốc dỡ hải sản từ khoang tàu lên bến, người vận chuyển hàng hóa, người làm việc trong các cơ sở chế biến thủy sản.
Với nhiều đồng bào Khmer, những công việc ấy không chỉ mang lại thu nhập hằng tháng mà còn giúp họ có điều kiện làm việc gần nhà, ổn định cuộc sống và gắn bó lâu dài với quê hương.
Có việc làm gần nhà, thu nhập ổn định
Gắn bó với công việc chế biến thủy sản từ năm 2016, chị Diệp Thị Sa Kha (37 tuổi) đã quen với nhịp làm việc tại khu vực cảng cá Trần Đề. Mỗi ngày, chị bắt đầu công việc từ khoảng 6h30, kết thúc lúc 17h hoặc 17h30. Những ngày tăng ca, thời gian làm việc có thể kéo dài đến 18h.
Công việc của chị chủ yếu là sơ chế, cắt và xử lý nguyên liệu thủy sản phục vụ chế biến. Sau gần 10 năm làm việc, điều khiến chị hài lòng nhất là có việc làm ổn định ngay gần nhà, không phải đi xa để tìm kiếm thu nhập.
Theo chị Kha, so với công việc làm nông trước đây, làm việc tại cơ sở chế biến thủy sản thuận lợi hơn vì không phải thường xuyên chịu cảnh nắng mưa ngoài đồng.
“Làm nông ở ngoài thì cực, nắng mưa đủ điều. Còn ở đây công việc ổn định hơn, lương cũng ổn định hơn”, chị Kha chia sẻ.
Không chỉ có thu nhập đều đặn, môi trường làm việc hòa đồng, đồng nghiệp hỗ trợ nhau cũng là lý do khiến chị tiếp tục gắn bó với công việc suốt nhiều năm.
Trong khi đó, anh Sơn Lưu (34 tuổi), một lao động bốc xếp tại cảng cá Trần Đề, cũng tìm được hướng mưu sinh phù hợp sau khi trải qua nhiều công việc khác nhau.
Trước đây, anh từng làm nghề vận chuyển vật liệu xây dựng và giao gas. Sau khi được người quen giới thiệu, anh chuyển sang làm công việc bốc xếp hàng hóa tại cảng.
Khác với công nhân chế biến thủy sản, thu nhập của anh Lưu phụ thuộc nhiều vào khối lượng hàng hóa được bốc dỡ và số ngày làm việc thực tế.
Theo anh, nếu làm việc đều đặn, thu nhập có thể đạt khoảng 12-13 triệu đồng/tháng. Những thời điểm có nhiều việc, tăng ca, mức thu nhập có thể lên tới 18-19 triệu đồng/tháng.
Tuy nhiên, đây không phải mức thu nhập cố định. Người lao động được trả công theo sản lượng, nên thu nhập thay đổi tùy theo lượng hàng, thời gian làm việc và sức khỏe của từng người. Dù vậy, anh Lưu cho rằng công việc hiện tại đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt của gia đình.
“Cuộc sống cũng đủ sống, không có thiếu thốn”, anh nói.
Một thuận lợi khác được anh nhắc đến là đội bốc xếp có tổ chức lo cơm ăn cho người lao động trong quá trình làm việc, giúp họ yên tâm hơn khi nhận những ca làm kéo dài.
Cũng làm công việc bốc xếp tại cảng, anh Lâm Ban mới gắn bó với nghề khoảng một năm. Trước đó, anh làm thợ hồ, công việc phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết.
Anh Ban cho biết, vào mùa mưa, việc làm hồ thường bị gián đoạn, trong khi tại cảng cá, người lao động có thể nhận việc khi có tàu và hàng hóa cần bốc dỡ. Dù thu nhập từ nghề bốc xếp không phải lúc nào cũng cao hơn nghề xây dựng, anh đánh giá công việc hiện tại phù hợp hơn với hoàn cảnh của mình.
“Ngày nào cũng có làm. Khi người ta báo trước thì mình đi làm sớm, có việc trễ thì làm trễ. Khi nào xong công việc thì mình về”, anh Ban kể.
Theo anh, điều quan trọng là chịu khó lao động và giữ được sự hòa thuận với những người cùng làm việc.
Hàng trăm lao động Khmer có sinh kế từ cảng cá
Ông Quảng Đức Danh, Phó Giám đốc Ban Quản lý cảng cá Trần Đề cho biết, cảng cá nằm ở khu vực hạ lưu sông Hậu, gần cửa biển Trần Đề. Cảng được thành lập vào cuối năm 2002 và hoạt động đến nay.
Với vị trí thuận lợi cho tàu cá ra vào, cảng thu hút tàu thuyền trong và ngoài địa phương cập bến, bốc dỡ hàng hóa, cung cấp nguồn nguyên liệu cho các cơ sở thu mua, chế biến và xuất khẩu thủy sản.
Theo ông Danh, hoạt động của cảng không chỉ phục vụ khai thác hải sản mà còn tạo ra nhiều việc làm cho người dân, đặc biệt là đồng bào Khmer sinh sống tại khu vực ven biển.
Hiện hai doanh nghiệp chế biến thủy sản hoạt động trong khu vực cảng sử dụng khoảng 500-600 lao động thường xuyên. Trong số này, người Khmer chiếm khoảng 60-70%. Đáng chú ý, ở lực lượng lao động bốc xếp tại cầu cảng, tỷ lệ người Khmer chiếm khoảng 90%.
Những con số này cho thấy vai trò đáng kể của lao động Khmer trong các hoạt động kinh tế gắn với cảng cá Trần Đề, từ bốc dỡ hải sản, vận chuyển hàng hóa đến sơ chế và chế biến thủy sản.
Theo ông Danh, thu nhập bình quân của người lao động tại các cơ sở sản xuất, chế biến trong khu vực cảng khoảng 7-9 triệu đồng/tháng. Những người tăng ca hoặc làm theo sản lượng có thể đạt mức thu nhập cao hơn.
Ông cũng cho biết việc tuyển dụng, bố trí công việc và trả thu nhập tại các đơn vị không phân biệt người lao động thuộc dân tộc nào, giới tính hay thời gian làm việc lâu năm hoặc mới vào nghề.
Đánh giá về những chuyển biến trong đời sống cho đồng bào Khmer, ông Danh nhận thấy ngày càng có nhiều người tham gia các hoạt động sản xuất, dịch vụ tại cảng cá.
Việc có công ăn việc làm và nguồn thu nhập từ các hoạt động kinh tế biển đã góp phần cải thiện điều kiện sống của nhiều gia đình, đồng thời tạo cơ hội để người lao động gắn bó với địa phương.
Ở góc độ chính quyền, bà Phan Ngọc Thúy, Phó Chủ tịch UBND xã Trần Đề cho biết, đồng bào Khmer hiện chiếm khoảng 37% dân số toàn xã, có đóng góp quan trọng vào hoạt động sản xuất nông nghiệp, khai thác thủy sản và phát triển kinh tế địa phương.
Theo bà Thúy, xã Trần Đề hiện có khoảng 477 tàu cá, trong đó khoảng 325 tàu khai thác xa bờ. Người Khmer chiếm hơn 30% lực lượng lao động trên các tàu cá, cho thấy sự tham gia tích cực của đồng bào trong lĩnh vực kinh tế biển.
Bên cạnh hoạt động khai thác, hệ thống dịch vụ hậu cần, thu mua, chế biến thủy sản tại cảng tiếp tục tạo thêm cơ hội việc làm cho lao động trên bờ.
Địa phương cũng xác định hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số là những nhiệm vụ trọng tâm. Các chương trình hỗ trợ phát triển sản xuất, tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi được lồng ghép triển khai nhằm giúp người dân cải thiện đời sống.
Từ những chuyến tàu về đầy ắp hải sản đến các ca làm việc của công nhân chế biến, người bốc xếp tại cầu cảng, hoạt động kinh tế biển ở Trần Đề đang mở ra nhiều hướng mưu sinh cho người dân.
Với chị Diệp Thị Sa Kha, đó là công việc gần nhà đã gắn bó gần 10 năm. Với anh Sơn Lưu hay anh Lâm Ban, đó là những ngày lao động để có thu nhập chăm lo gia đình.
Những câu chuyện đời thường ấy cho thấy cảng cá Trần Đề không chỉ là nơi tiếp nhận sản lượng hải sản sau mỗi chuyến biển mà còn là nơi tạo sinh kế cho hàng trăm gia đình đồng bào Khmer, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng ven biển Cần Thơ.
