Công nghệ giúp Voyager 1 hoạt động bền bỉ gần 50 năm ngoài vũ trụ

Không cần tiếp nhiên liệu từ Trái Đất, Voyager 1 vẫn di chuyển nhờ quán tính và duy trì hoạt động bằng nguồn điện hạt nhân trên tàu.

Kể từ khi được phóng năm 1977, Voyager 1 vẫn tiếp tục hành trình mà không cần tiếp nhiên liệu hay bổ sung nguồn điện từ bên ngoài. Con tàu không có người lái, cũng không cần động cơ hoạt động liên tục để duy trì chuyển động mà hoàn toàn nhờ sự kết hợp giữa nguyên lý quán tính, hệ thống điều khiển tự động và nguồn điện hạt nhân.

Di chuyển nhờ quán tính

Sau khi được tên lửa đưa vào không gian và đạt vận tốc cần thiết, Voyager 1 tiếp tục chuyển động nhờ quán tính. Trong môi trường không gian gần như không có lực cản đáng kể như khí quyển Trái Đất, một vật thể đang chuyển động có thể duy trì vận tốc mà không cần động cơ liên tục tạo lực đẩy.

Công nghệ giúp Voyager 1 hoạt động bền bỉ gần 50 năm ngoài vũ trụ
Tàu tận dụng lực hấp dẫn của các hành tinh để thay đổi quỹ đạo và vận tốc. (Ảnh: NASA)

Trong hành trình ban đầu, tàu còn tận dụng lực hấp dẫn của các hành tinh để thay đổi quỹ đạo và vận tốc. Khi bay qua Sao Mộc và Sao Thổ, Voyager 1 sử dụng kỹ thuật hỗ trợ hấp dẫn, tận dụng tương tác với các hành tinh để điều chỉnh hướng bay và tăng tốc ra ngoài hệ Mặt Trời.

Dù không cần động cơ đẩy liên tục, Voyager 1 vẫn có các động cơ đẩy nhỏ sử dụng nhiên liệu để điều chỉnh tư thế, giữ ăng-ten hướng về Trái Đất và thực hiện các thao tác định hướng. Những động cơ này chỉ hoạt động theo từng đợt ngắn, không dùng để duy trì chuyển động của tàu.

Nguồn điện hạt nhân duy trì hoạt động gần nửa thế kỷ

Nếu quán tính giúp Voyager 1 tiếp tục di chuyển, nguồn điện hạt nhân duy trì hoạt động của máy tính, thiết bị liên lạc và các dụng cụ khoa học trên tàu.

Voyager 1 được trang bị ba máy phát nhiệt điện đồng vị phóng xạ (RTG), sử dụng nhiệt lượng từ quá trình phân rã plutonium-238 để tạo ra điện. Nguồn năng lượng này không phụ thuộc vào ánh sáng Mặt Trời, phù hợp với hành trình ngày càng xa Mặt Trời của con tàu.

Tuy nhiên, nguồn điện không tồn tại vô hạn. Khi plutonium-238 phân rã, lượng nhiệt tạo ra giảm dần, khiến công suất điện của các máy phát suy giảm. Theo NASA, hai tàu Voyager mất khoảng 4 watt công suất điện mỗi năm.

Để kéo dài thời gian hoạt động, các kỹ sư phải lần lượt tắt những thiết bị không còn thiết yếu, ưu tiên duy trì các hệ thống quan trọng và dụng cụ khoa học có giá trị.

Công nghệ giúp Voyager 1 hoạt động bền bỉ gần 50 năm ngoài vũ trụ
Những hình ảnh chụp từ Voyager 1. (Ảnh: NASA)

Một ví dụ là các camera trên Voyager 1 đã được tắt từ ngày 14/2/1990, sau khi con tàu hoàn thành loạt ảnh chụp các hành tinh trong Hệ Mặt Trời, trong đó có bức ảnh Trái Đất nổi tiếng mang tên “Chấm xanh nhạt”.

Tháng 4 năm nay, NASA tắt thiết bị nghiên cứu hạt tích điện năng lượng thấp trên Voyager 1 để tiết kiệm điện. Đến tháng 9 sau đó, nhóm kỹ sư hoàn thành giải pháp tiết kiệm năng lượng khác, thay thế một số thiết bị bằng phiên bản tiêu thụ ít điện hơn. Theo NASA, biện pháp này giúp kéo dài thời gian hoạt động của các thiết bị khoa học còn lại trên tàu.

Hành trình không ngừng nghỉ vào không gian liên sao

Voyager 1 không có phi hành gia hay người điều khiển trực tiếp. Các hệ thống máy tính trên tàu có thể thực hiện lệnh đã lập trình, kiểm soát thiết bị, duy trì hướng ăng-ten và xử lý một số tình huống bất thường theo quy trình dự phòng.

Tuy vậy, NASA vẫn theo dõi tình trạng con tàu và gửi lệnh từ Trái Đất thông qua Mạng lưới không gian sâu (Deep Space Network). Do khoảng cách ngày càng lớn, tín hiệu vô tuyến cần nhiều thời gian để truyền đi.

Khi Voyager 1 cách Trái Đất một ngày ánh sáng, tín hiệu mất khoảng 24 giờ để đến tàu và thêm khoảng 24 giờ để phản hồi quay về. Vì vậy, việc điều khiển không thể diễn ra theo thời gian thực mà phải được tính toán và gửi lệnh từ trước.

Gần 50 năm sau ngày phóng, Voyager 1 vẫn tiếp tục hành trình nhờ quán tính, nguồn điện hạt nhân và hệ thống tự động trên tàu. Dù công suất điện ngày càng giảm và nhiều thiết bị đã phải tắt, con tàu vẫn gửi dữ liệu về Trái Đất, tiếp tục sứ mệnh thám hiểm không gian liên sao.

Theo VTC News

Tin liên quan