Nhiệm vụ trên được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra khi phát biểu chỉ đạo tại Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất của Đại học Bách khoa Hà Nội, sáng 15/10.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, thời đại khoa học kỹ thuật, trí tuệ nhân tạo (AI), cạnh tranh công nghệ và biến động chuỗi cung ứng đang đặt ra những thách thức mới. Để vươn lên, Việt Nam phải nâng cao năng suất, chất lượng, củng cố năng lực tự chủ và hợp tác quốc tế hiệu quả.
“Đất nước đang cần trí tuệ, bản lĩnh và sức sáng tạo của người Bách khoa hơn bao giờ hết. Chúng ta cần nguồn năng lượng ổn định, hạ tầng hiện đại, những thiết bị do người Việt thiết kế, chế tạo phục vụ cho sản xuất, giao thông, y tế, quốc phòng ngang tầm quốc tế.
Chúng ta cũng cần những giải pháp để người dân được sống trong môi trường trong lành, an toàn hơn trước thiên tai, được sử dụng các hệ thống số tin cậy”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Để đáp ứng những yêu cầu đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng Đại học Bách khoa Hà Nội phải làm chủ từ nguyên lý thiết kế, vật liệu đến thử nghiệm, sản xuất; lựa chọn đúng trọng tâm, tập trung nguồn lực và bền bỉ tích lũy bằng năng lực của chính mình.
Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Đại học Bách khoa Hà Nội phải trở thành những điểm hội tụ trí tuệ Việt Nam toàn cầu và chuyên gia quốc tế để thu hút người tài cống hiến cho đất nước.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước mong Bách khoa Hà Nội trở thành nơi mà những nhà khoa học, chuyên gia ở khắp nơi tìm thấy cơ hội thực hiện những công trình có ý nghĩa, cùng góp sức vào sự phát triển của Việt Nam.
Để thực hiện mục tiêu này, Đại học Bách khoa Hà Nội cần chủ động kết nối, xây dựng các chương trình nghiên cứu có tầm vóc, tạo vị trí làm việc xứng đáng và cơ hội lập nghiệp hấp dẫn.
“Người tài phải được tin tưởng, được chủ động về chuyên môn và có điều kiện để làm việc lâu dài. Với những chuyên gia chưa thể đến làm việc thường xuyên, cần mở rộng hợp tác linh hoạt để họ vẫn có thể nghiên cứu, dẫn dắt đội ngũ đào tạo và chuyển giao công nghệ. Sự hội tụ ấy phải tạo thêm năng lực cho Việt Nam và cơ hội trưởng thành cho các thế hệ trẻ”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gợi mở.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá cao sự kết hợp giữa các nhà khoa học, Nhà nước và doanh nghiệp, trong đó có khu vực tư nhân, trong hoạt động nghiên cứu khoa học.
Dẫn chứng về Giải thưởng VinFuture, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết giải thưởng tạo tiếng vang lớn trong giới khoa học quốc tế, góp phần giúp các hoạt động khoa học tại Việt Nam trở nên sôi động hơn và được cộng đồng khoa học thế giới quan tâm.
Tuy nhiên, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, điều quan trọng là phải biến sự kết nối giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp thành những kết quả cụ thể, đưa tri thức khoa học vào thực tiễn.
“Tri thức của nhà trường phải được ứng dụng vào thực tiễn, phải được các doanh nghiệp ứng dụng. Không thể để ở trên sách vở được, không thể để trên đề án, không thể chỉ để công bố. Tri thức phải tạo ra sản phẩm gì, mang lại lợi ích gì cho đất nước và cho Nhân dân hưởng thụ?”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt vấn đề.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư, kể cả chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học. Nếu xử lý tốt mối quan hệ hợp tác giữa nhà trường, doanh nghiệp và các nhà khoa học, nhiều bài toán thực tiễn sẽ được giải quyết.
Dự báo công nghệ chiến lược trong 10 năm tới
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành đại học nghiên cứu xuất sắc, đủ sức đảm nhận những nhiệm vụ lớn của quốc gia.
Theo đó, mục tiêu thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu châu Á vào năm 2045 phải được bồi đắp bằng chất lượng đào tạo, nghiên cứu, uy tín học thuật và những đóng góp cho đất nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước định hướng nhà trường xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm xuất sắc, phòng thí nghiệm dùng chung; tạo môi trường để các nhà khoa học yên tâm gắn bó, theo đuổi những ý tưởng có giá trị và dìu dắt thế hệ kế tiếp.
“Thế mạnh liên ngành phải trở thành sức mạnh chung để nhà trường đảm nhận những nhiệm vụ lớn về công nghiệp, về giao thông, về năng lượng và về hạ tầng”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu nhà trường tạo đột phá trong đào tạo nhân tài, xây dựng đội ngũ đủ sức dẫn dắt công nghệ và công nghiệp Việt Nam.
Đại học Bách khoa Hà Nội cần phát hiện, bồi dưỡng người tài từ sớm, gắn đào tạo với nghiên cứu và sản xuất; coi trọng khoa học cơ bản, tư duy hệ thống và thực hành. Nhà trường phải đào tạo được những kỹ sư làm chủ thiết kế, thử nghiệm, có trách nhiệm nghề nghiệp và những chuyên gia đủ sức dẫn dắt các chương trình lớn.
Đánh giá cao việc Đại học Bách khoa Hà Nội hoàn thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo trong thời gian ngắn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết đã trực tiếp đặt hàng nhà trường nghiên cứu, dự báo sự thay đổi của các công nghệ chiến lược trong 10 năm tới.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Việt Nam đang tập trung phát triển 10 công nghệ chiến lược, song cần dự báo được những công nghệ này sẽ thay đổi ra sao, những lĩnh vực chiến lược nào cần ưu tiên đầu tư trong tương lai.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt vấn đề, thế giới hiện phát triển mạnh mẽ về AI và chuyển đổi số, nhưng liệu 10 năm nữa xu hướng này có tiếp tục hay sẽ xuất hiện những hình thái công nghệ mới.
“Chúng ta phải phát hiện được sớm, nghiên cứu được sớm, đề xuất được sớm, ứng dụng được sớm tất cả những sáng tạo đó. Thế giới 20-30 năm nay bằng thế giới phát triển của 200-300 năm trước. Sự phát triển đó dựa trên khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo. 10, 20, 70 hay 100 năm nữa định hướng phát triển của đất nước trên nền tảng gì?”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kỳ vọng đội ngũ các nhà khoa học, giáo sư, thầy cô giáo, học sinh, sinh viên của những trường top đầu như Đại học Bách khoa Hà Nội sẽ trả lời được câu hỏi này.
Giao nhiệm vụ tập trung nghiên cứu làm chủ công nghệ và giải quyết những bài toán lớn của đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh đất nước đang chờ những lời giải từ trí tuệ Bách khoa.
Nhà trường cần lựa chọn đúng hướng nghiên cứu ưu tiên, xác định rõ năng lực để xây dựng sản phẩm; nâng cao năng lực thiết kế, chế tạo, giúp doanh nghiệp cải tiến sản xuất, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng; lựa chọn hướng đi phù hợp trong lĩnh vực bán dẫn; tập trung giải quyết những nhu cầu thiết thực về năng lượng, giao thông, đô thị, y tế, môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, thiên tai.
“Tinh thần nghiên cứu phá bom từ trường trong chiến tranh cần được tiếp nối bằng bản lĩnh giải quyết những nhiệm vụ cấp bách, cấp thiết của thời bình. Đồng thời phải bền bỉ đầu tư cho khoa học cơ bản để gây dựng cái nền tảng công nghệ cho tương lai”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, trong các chuyến công tác nước ngoài, ông luôn quan tâm đến việc tập hợp, kết nối và phát huy trí tuệ của người Việt Nam ở nước ngoài.
Một nhiệm vụ khác được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra là nhà trường phải giữ gìn đạo đức khoa học, trung thực học thuật; cần rèn cái sự cẩn trọng trong từng thiết kế, từng phép tính bởi sau mỗi sản phẩm kỹ thuật là sự an toàn của con người, công trình và môi trường sống.
“Một môi trường học thuật cởi mở, nhân văn, biết trân trọng sáng tạo, biết tiếp thu tinh hoa thế giới sẽ giúp cho giá trị Bách khoa tiếp tục được bồi đắp lan tỏa qua các thế hệ”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Nhận định đầu tư cho Bách khoa Hà Nội là đầu tư cho năng lực của đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý mỗi nguồn lực dành cho nhà trường cần được góp phần vun đắp đội ngũ, gây dựng những nền tảng khoa học và tạo ra những giá trị bền vững cho mai sau.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương hỗ trợ nguồn lực để nhà trường phát triển, đặc biệt trong việc xây dựng Phân hiệu Đại học Bách khoa Hà Nội tại tỉnh Hưng Yên thành tổ hợp đổi mới sáng tạo hiện đại.
