Đại sứ Johan Ndisi: Hợp tác y tế Việt Nam - Thuỵ Điển tìm giải pháp cho vấn đề thời đại
Chặng đường hơn 50 năm hợp tác y tế Việt Nam - Thuỵ Điển là nền tảng cho hai nước hợp tác tìm giải pháp cho vấn đề thời đại.
Nguyễn Phương Anh·
Trả lời phỏng vấn VTC News, Đại sứ Thuỵ Điển Johan Ndisi cho rằng yếu tố con người và những kết nối ý nghĩa đã tạo nên nền tảng quan trọng, làm chìa khoá cho hợp tác tương lai trong bối cảnh y tế Việt Nam ngày càng phát triển.
- Thưa Đại sứ, di sản 50 năm hợp tác y tế định hình mối quan hệ Việt Nam - Thuỵ Điển ngày nay thế nào?
Tôi nghĩ ngành y tế có vai trò đặc biệt quan trọng trong mối quan hệ giữa Thụy Điển và Việt Nam, bởi Thụy Điển là quốc gia phương Tây đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào năm 1969.
Những người Thụy Điển và người Việt Nam từng làm việc cùng nhau tại Bệnh viện Nhi Trung ương hay Bệnh viện Uông Bí đã tạo dựng được tình cảm, sự gắn kết chặt chẽ và niềm tin tưởng lẫn nhau.
Ngày nay, chúng ta có thể nhìn lại hơn 50 năm hợp tác trong lĩnh vực y tế với niềm tin, mối quan hệ khăng khít cùng rất nhiều đồng nghiệp Thụy Điển và Việt Nam đã gắn bó.
Về mặt thực tiễn, điều này có nghĩa là ngày nay tôi được chứng kiến sự hợp tác chặt chẽ giữa các trường đại học Thụy Điển và các trường đại học Việt Nam, xuất phát từ chính niềm tin và mối quan hệ đó. Họ hợp tác chặt chẽ với các đại học Việt Nam, tiến hành các nghiên cứu chung giữa các nhà nghiên cứu Thụy Điển và Việt Nam và công bố các công trình quốc tế về sức khỏe toàn cầu. Đây là một ví dụ tuyệt vời về 50 năm hợp tác chặt chẽ và nghiên cứu chung nhằm cải thiện sức khỏe toàn cầu.
Trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU - Việt Nam “Chiến lược Cửa ngõ toàn cầu” diễn ra tại Hà Nội, lãnh đạo Sở Y tế Bắc Ninh tiếp nhận Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Tập đoàn Ericsson và Đại sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam về việc phát triển y tế số và khám, chữa bệnh từ xa tại các bệnh viện ở Bắc Ninh. (Ảnh tư liệu: Đại sứ quán Thuỵ Điển)
- Trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với tình trạng già hóa dân số và các bệnh mãn tính gia tăng, theo ông, những bài học nào từ Thụy Điển có thể đặc biệt phù hợp?
Hệ thống y tế ở Việt Nam, cũng như ở nhiều quốc gia khác, đang liên tục hiện đại hóa và thích ứng với tình hình mới của đất nước, dù đó là già hóa dân số hay các vấn đề khác. Tôi xem đây là một nền tảng tốt để Thụy Điển và Việt Nam làm việc cùng nhau, dựa trên lịch sử hợp tác và nghiên cứu chung giữa hai nước.
Hệ thống y tế ở Việt Nam, cũng như ở nhiều quốc gia khác, đang liên tục hiện đại hóa và thích ứng với tình hình mới của đất nước, dù đó là già hóa dân số hay các vấn đề khác.
Đại sứ Johan Ndisi
Sự hợp tác nghiên cứu này tập trung vào việc tìm giải pháp cho các vấn đề thời đại. Đã có hơn 60 bác sĩ Việt Nam hoàn thành chương trình tiến sĩ tại Viện Karolinska, một trong những cơ sở y tế hàng đầu thế giới, và đây là một nền tảng tuyệt vời cho Việt Nam tiến về phía trước.
Bên cạnh đó, các công ty y tế chủ chốt của Thụy Điển đang có mặt tại Việt Nam và hợp tác chặt chẽ với các cơ sở y tế trong nước. AstraZeneca đã rất quen thuộc và đang làm việc chặt chẽ. Chúng tôi cũng có các công ty như Elekta làm việc với Bộ Y tế để tìm giải pháp về phòng bệnh và phát hiện sớm nhu cầu y tế. Các công ty như Getinge và Arjo hợp tác với các cơ sở y tế và bệnh viện Việt Nam để đảm bảo trang bị các thiết bị y tế hiện đại nhất trong phòng phẫu thuật. Hay công ty Sweco gồm các kỹ sư và kiến trúc sư đảm nhiệm việc xây dựng các bệnh viện tại Việt Nam.
Chúng tôi có đầy đủ hệ sinh thái: từ thuốc men, thiết bị máy móc y tế, cho đến các đơn vị trực tiếp thiết kế và xây dựng bệnh viện, phòng phẫu thuật. Điều này mang lại một cơ sở rất tốt cho hội thoại và hợp tác phát triển giữa Thụy Điển và Việt Nam trên nền tảng hơn 50 năm tin cậy đã được bồi đắp.
- Thụy Điển và Việt Nam có thể phát huy di sản 50 năm này như thế nào để phát triển mối quan hệ đối tác hiện đại trong nghiên cứu y tế và đổi mới sáng tạo?
Hãy bắt đầu với đổi mới sáng tạo. Thụy Điển xếp thứ hai thế giới toàn cầu về chỉ số đổi mới sáng tạo. Sự hợp tác chặt chẽ giữa Việt Nam và Thụy Điển là cơ hội để Việt Nam tiếp cận thế mạnh đổi mới sáng tạo của Thụy Điển. Rất nhiều công ty lớn và các doanh nghiệp khởi nghiệp Thụy Điển đang hoạt động trong lĩnh vực y tế và các giải pháp y khoa. Lý do Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh Châu Âu (ECDC) của toàn khối EU đặt trụ sở tại Stockholm là vì chúng tôi có ngành khoa học đời sống (life science) rất phát triển.
Sự hợp tác này giúp Việt Nam tận dụng sức mạnh trong hệ thống đổi mới sáng tạo của chúng tôi. Ngành y tế Việt Nam đang có rất nhiều tham vọng và hoạt động thực tế tích cực. Những người phát triển ngành y tế Việt Nam có thể tiếp cận các công nghệ đổi mới nhất, ví dụ như chuyển đổi số.
Bệnh viện nhi Việt Nam - Thuỵ Điển (tên không chính thức), sau này là Bệnh viện Nhi Trung ương. Bệnh viện được thành lập trên cơ sở Khoa Nhi - Bệnh viện Bạch Mai. Năm 1972 cơ sở hạ tầng bị hư hỏng nặng do bị ném bom. Với sự giúp đỡ của Chính phủ và nhân dân Thuỵ Điển, viện được xây dựng lại, khởi công từ năm 1975 và bắt đầu hoạt động từ năm 1981. (Ảnh tư liệu: Đại sứ quán Thuỵ Điển)
Ở Thụy Điển, 99% đơn thuốc hiện nay là đơn thuốc điện tử vì chúng tôi đã số hóa hệ thống y tế, giúp truyền tải thông tin nhanh chóng, vận hành hệ thống hiện đại và tập trung vào các nhu cầu thực tế.
Với một mạng lưới an toàn và ổn định, bác sĩ phẫu thuật cho bạn thậm chí không cần ở cùng một quốc gia vì thiết bị đã được kết nối. Bạn có thể có bác sĩ giỏi nhất thế giới ở một nơi khác thực hiện ca phẫu thuật thông qua thiết bị, nhưng điều đó đòi hỏi một mạng lưới kết nối an toàn, ổn định và đủ năng lực.
Có rất nhiều điều đang diễn ra trong ngành y tế và khoa học đời sống trên toàn cầu cũng như tại Việt Nam khi các bạn chuẩn bị cho tương lai. Nhiều công ty đổi mới sáng tạo của Thụy Điển đã và đang có mặt tại Việt Nam, hợp tác chặt chẽ với các đối tác trong nhiều thập kỷ qua.
Từ năm 2017, 432 sinh viên trường Đại học Uppsala, Thuỵ Điển đến Việt Nam thông qua Khóa học Sức khoẻ toàn cầu, một chương trình hợp tác với Trường Đại học Y tế công cộng. Thông qua các chuyến thăm bệnh viện, nghiên cứu thực địa và trao đổi với sinh viên Việt Nam, các sinh viên có cơ hội hiểu sâu hơn về những thách thức và giải pháp của y tế toàn cầu trong thực tế. (Ảnh tư liệu: Đại sứ quán Thuỵ Điển)
- 50 năm hợp tác y tế đã tạo nên những tình bạn và mối liên kết chuyên môn bền chặt?
Những mối kết nối được tạo ra chính là chìa khóa và là nền tảng cốt lõi. Lịch sử hợp tác y tế từ việc xây dựng bệnh viện, làm việc cùng nhau, các bác sĩ Việt Nam làm tiến sĩ tại Thụy Điển, các bác sĩ Thụy Điển sang giảng dạy và làm việc tại Việt Nam, cho đến các nghiên cứu chung giải quyết các vấn đề sức khỏe toàn cầu - đó là một sự phát triển phi thường.
Điều này không chỉ dựa trên một bản ghi nhớ (MOU) do chính phủ ký kết, mà hợp tác chính trị đã tạo tiền đề mở ra các mối kết nối, và chính những kết nối giữa con người với con người đã đơm hoa kết trái. Số lượng kết nối thực tế giữa các nhà nghiên cứu, các trường đại học Thụy Điển và Việt Nam còn nhiều hơn những gì tôi được biết, và đó là điều tuyệt vời.
Các chuyên gia biết đâu là thách thức sức khỏe toàn cầu, đâu là các dòng thuốc mới cần nghiên cứu và làm thế nào để chuyển dịch sang phòng bệnh và phát hiện sớm. Sự liên lạc trực tiếp giữa các chuyên gia - những người đã trở thành đồng nghiệp và bạn bè - giúp họ cùng nhau đưa hợp tác đi xa hơn.
Đó chính là sức mạnh thực sự của mối quan hệ đối tác 50 năm. Yếu tố con người và giao lưu nhân dân là nền tảng thúc đẩy tương lai. Quan hệ giữa hai chính phủ rất tốt, nhưng động lực thúc đẩy chính là mối liên kết giữa nhân dân hai nước.
>>>Bài trước: Chuyên gia Thụy Điển ngủ giữa trời, rong ruổi đến những bản làng xa xôi Việt Nam
Từ ngày 16 đến 18/11/2026, Tuần lễ Y tế Việt Nam - Thụy Điển sẽ diễn ra tại Hà Nội, Bắc Ninh và TP.HCM, quy tụ các nhà quản lý, bệnh viện, trường đại học, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp trong lĩnh vực khoa học sự sống của hai nước. Chương trình tập trung vào các chủ đề như y tế số, y học chính xác, chăm sóc sức khỏe bền vững, hiện đại hóa bệnh viện, hợp tác nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực y tế.
Tuần lễ Y tế có sự tham gia của nhiều doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu Thụy Điển như AstraZeneca, Diaverum, Ericsson, EviBody, Getinge, Viện Karolinska, Surgical Science, Sweco và Swecare. Các đơn vị hoạt động trong nhiều lĩnh vực, từ dược phẩm, chăm sóc chuyên khoa, thiết bị y tế, công nghệ số đến mô phỏng lâm sàng, nghiên cứu và hạ tầng bệnh viện.