Tỷ phú Elon Musk đang trở thành một trong những nhân vật chịu tổn thất đáng kể sau cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ, dù không trực tiếp tranh cử. Việc đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội và đánh bại đảng Cộng hòa trong cuộc đua thống đốc Texas có thể làm đảo lộn những tính toán chính trị và kinh doanh mà người giàu nhất thế giới theo đuổi trong nhiều năm qua.
Musk đã chi gần nửa tỷ USD để hậu thuẫn các ứng viên Cộng hòa, duy trì quyền kiểm soát của đảng này tại Texas và củng cố ảnh hưởng của Tổng thống Donald Trump. Đây cũng là bang có vai trò đặc biệt quan trọng với đế chế kinh doanh của ông, nơi đặt trụ sở hãng xe điện Tesla, công ty hàng không vũ trụ SpaceX và dự án sản xuất chip mà hai doanh nghiệp dự kiến hợp tác triển khai.
Tuy nhiên, những khoản đầu tư chính trị khổng lồ của Musk không thể ngăn làn sóng chiến thắng của đảng Dân chủ. Đáng chú ý, ứng viên Gina Hinojosa đã đánh bại Thống đốc Greg Abbott, chấm dứt hơn 30 năm đảng Cộng hòa nắm giữ vị trí này.
Thất bại này đặt Musk trước một thực tế chính trị mới: đảng Dân chủ đang giành lại ảnh hưởng, trong khi chính những doanh nghiệp mà ông xây dựng có thể trở thành mục tiêu giám sát của Quốc hội và chính quyền các bang.
Canh bạc gần nửa tỷ USD không như kỳ vọng
Trước ngày bầu cử, Musk vẫn tích cực vận động người theo dõi trên mạng xã hội X bỏ phiếu cho đảng Cộng hòa. Tháng trước, nhà tài trợ lớn nhất của đảng này thậm chí cảnh báo sẽ trả đũa nếu phe Dân chủ tiến hành điều tra các công ty của ông sau khi giành chiến thắng.
Giờ đây, nguy cơ đó trở nên đáng chú ý hơn. Các nghị sĩ Dân chủ từng chỉ trích Musk về nhiều vấn đề, từ việc hạn chế dịch vụ liên lạc vệ tinh được nhiều nước sử dụng, đợt cắt giảm nhân sự liên bang quy mô lớn dưới thời ông điều hành Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE), cho đến những hợp đồng và khoản trợ cấp chính phủ dành cho các doanh nghiệp thuộc đế chế của ông, theo Reuters.
Robert Garcia, người dự kiến đảm nhiệm chức Chủ tịch Ủy ban Giám sát Hạ viện, đã gửi thông điệp cứng rắn tới đảng Cộng hòa và các đồng minh ngay sau khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện: "Hãy thuê luật sư đi".
Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu SpaceX giảm 5,5%, trong khi Tesla mất 5,1% trong phiên giao dịch sau kết quả bầu cử, cả hai đều diễn biến kém tích cực hơn thị trường chung.
Theo Jake Dollarhide, Giám đốc điều hành Longbow Asset Management, việc đảng Dân chủ giành chiến thắng tại Quốc hội có thể gia tăng sức ép quản lý đối với ngành công nghệ, đặc biệt là lĩnh vực AI. Điều này có nguy cơ làm chậm tốc độ phát triển nhanh chóng của ngành vốn đang được các nhà đầu tư đặt nhiều kỳ vọng.
Ông cho rằng Musk từng được xem là quân bài quyết định mà đảng Cộng hòa đặt cược vào phút chót. Tuy nhiên, nguồn tiền khổng lồ ông rót vào chiến dịch vận động không đủ sức bù đắp sự bất mãn của cử tri trước chi phí điện nước, thực phẩm và xăng dầu tăng cao.
Texas "đổi màu", trung tâm dữ liệu "vào tầm ngắm"
Một trong những rủi ro đáng kể nhất đối với Musk đến từ khả năng các dự án trung tâm dữ liệu bị đình trệ hoặc chậm cấp phép. Đây là hạ tầng thiết yếu để SpaceX khai thác thị trường AI mà công ty từng giới thiệu với các nhà đầu tư trước thềm IPO, với quy mô tiềm năng lên tới 28.500 tỷ USD.
Tại Texas, vấn đề này đặc biệt nhạy cảm. Hinojosa nhiều lần cam kết đình chỉ phê duyệt các trung tâm dữ liệu mới cho đến khi cơ quan lập pháp thông qua những quy định bảo vệ cộng đồng địa phương, đồng thời chấm dứt các ưu đãi thuế dành cho doanh nghiệp trong lĩnh vực này.
Theo tờ Texas Tribune, kế hoạch của nữ thống đốc đắc cử còn bao gồm yêu cầu các nhà vận hành trung tâm dữ liệu bảo vệ nguồn nước, bảo đảm người dân không phải gánh thêm chi phí điện và tăng tính minh bạch trong quá trình triển khai dự án. Bà cũng muốn hạn chế việc doanh nghiệp sử dụng các thỏa thuận bảo mật để ngăn cộng đồng tiếp cận thông tin.
Phân tích của Bloomberg sau bầu cử cho thấy chiến thắng của các ứng viên Dân chủ tại Texas, Georgia, Ohio và một số bang khác có thể khiến khoảng một nửa công suất trung tâm dữ liệu AI dự kiến bổ sung trên toàn nước Mỹ đối mặt nguy cơ bị giám sát chặt chẽ hơn hoặc đình chỉ xây dựng.
Reuters cũng dẫn đánh giá của Goldman Sachs cho rằng chiến thắng của đảng Dân chủ tại Texas, Michigan và Georgia có thể đặt khoảng 45% công suất trung tâm dữ liệu dự kiến của Mỹ trước nguy cơ bị ảnh hưởng bởi các lệnh tạm hoãn xây dựng, quy định nghiêm ngặt hơn và việc cắt giảm ưu đãi thuế.
Đối với SpaceX, những thay đổi này có thể tác động trực tiếp đến tham vọng mở rộng hạ tầng AI. Hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực này hiện tập trung vào Colossus và Colossus II, hai trong số những trung tâm dữ liệu AI lớn nhất thế giới, đặt gần thành phố Memphis.
Việc cho các khách hàng, trong đó có công ty AI Anthropic, thuê năng lực tính toán đã giúp doanh thu SpaceX tăng mạnh và đưa công ty đạt lợi nhuận lần đầu tiên kể từ khi trở thành doanh nghiệp đại chúng.
Công ty nghiên cứu chip SemiAnalysis ước tính SpaceX có hơn 9 gigawatt công suất trung tâm dữ liệu đang được lên kế hoạch hoặc phát triển, trong đó có các cơ sở mới tại tổ hợp Starbase ở Boca Chica, Texas.
Không chỉ đối mặt với nguy cơ siết quản lý trung tâm dữ liệu, Musk còn phải giải quyết những bất đồng với chính quyền mới tại Texas.
Hinojosa từng khởi kiện nhằm buộc công khai các email trao đổi giữa Musk và Thống đốc Abbott, đồng thời cáo buộc người tiền nhiệm dành những ưu đãi đặc biệt cho tỷ phú này. Bà cũng phản đối khả năng bang Texas bán một công viên tiểu bang ven biển cho SpaceX sau khi xuất hiện thông tin giới chức địa phương thảo luận về thương vụ.
"Để tôi nói rõ: Texas không phải thứ có thể đem ra mua bán", Hinojosa tuyên bố hồi tháng trước.
Theo Bloomberg, Texas hiện chiếm gần 30% công suất trung tâm dữ liệu của Mỹ dự kiến đi vào hoạt động trong năm 2028. Vì vậy, chỉ một vài tháng chậm trễ trong việc cấp phép tại bang này cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ mở rộng hạ tầng AI trên toàn quốc.
