Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 với chủ đề “Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh” khai mạc hôm 2/10 với trọng tâm thúc đẩy các giải pháp cụ thể để hiện thực hóa tầm nhìn mới về biển, phát triển kinh tế biển bền vững, nâng cao năng lực quản trị và tăng cường hợp tác quốc tế.
Phát biểu khai mạc, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh - Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội khóa XVI cho rằng Việt Nam đang đứng trước yêu cầu mở rộng không gian phát triển, tạo lập những động lực tăng trưởng mới và nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia để thực hiện các mục tiêu chiến lược 100 năm.
Trong tiến trình đó, biển được xác định là một không gian chiến lược.
Một Việt Nam mạnh hơn về biển cũng có thêm năng lực đóng góp cho hợp tác khu vực và quốc tế, đóng góp cho hợp tác duy trì hòa bình, ổn định trên biển và khai thác biển một cách bền vững và hiệu quả.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đánh dấu bước chuyển chiến lược từ tư duy khai thác tài nguyên đơn thuần sang quản trị biển hiện đại, phát triển kinh tế biển xanh và quản trị thống nhất không gian biển quốc gia.
Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực quan trọng để làm chủ tri thức và công nghệ biển, đồng thời gắn phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh và chủ quyền quốc gia.
Phó Chủ tịch Quốc hội khẳng định xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh không chỉ nhằm phát triển kinh tế mà còn nâng cao đóng góp của Việt Nam cho hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững. Việt Nam sẽ chủ động tham gia giải quyết các thách thức chung về biển và đại dương trên cơ sở luật pháp quốc tế, đề cao đối thoại, xây dựng lòng tin và kết nối lợi ích.
Việt Nam tiếp tục cùng ASEAN và các đối tác đóng góp cho một Biển Đông hòa bình, ổn định, phát triển bền vững, phù hợp với Hiến chương Liên Hợp Quốc và UNCLOS 1982.
Phát biểu dẫn đề, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Duy Hưng nhấn mạnh Nghị quyết số 20 tạo ra bước phát triển mới về tư duy và tầm nhìn đối với biển đảo. Mục tiêu không chỉ là khai thác các nguồn lực từ biển mà phải xây dựng một nội lực biển mạnh, với nền quản trị hiện đại, khoa học công nghệ tiên tiến và năng lực tự chủ cao hơn.
Ông cho rằng hợp tác quốc tế phải được chuyển hóa thành các nguồn lực cụ thể phục vụ phát triển trong nước, từ vốn, công nghệ, tri thức, nhân lực đến hạ tầng, quản trị và thị trường. Muốn trở thành quốc gia biển mạnh, Việt Nam phải xây dựng được một nội lực biển mạnh.
Theo ông, nhu cầu vốn cho hạ tầng biển, cảng biển, logistics, năng lượng, đô thị ven biển, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu rất lớn trong khi nguồn lực trong nước có giới hạn. Vì vậy, hợp tác quốc tế cần hướng tới những kết quả thực chất, đồng thời nâng cao năng lực tự thân của Việt Nam.
Ông cũng lưu ý một quốc gia biển mạnh không thể được xây dựng trên nền tảng quản lý phân tán theo ngành, lĩnh vực và địa giới hành chính. Do đó, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới quy hoạch không gian biển quốc gia, tăng cường liên kết và điều phối.
Từ góc độ phát triển du lịch, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong cho rằng dư địa phát triển du lịch biển Việt Nam còn rất lớn, trong bối cảnh các thị trường quốc tế đang tăng trưởng nhanh. Trong 8 tháng đầu năm, thị trường Trung Quốc đã vươn lên dẫn đầu về lượng khách quốc tế đến Việt Nam; khách Nga và Ấn Độ cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao.
Tuy nhiên, du lịch biển vẫn đối mặt với những hạn chế về hạ tầng, liên kết vùng, sản phẩm có giá trị gia tăng cao và sức chịu tải môi trường. Theo Thứ trưởng, Việt Nam cần chuyển từ phát triển các dự án đơn lẻ sang hình thành những hệ sinh thái điểm đến lớn, các trung tâm và cụm du lịch biển có khả năng trở thành cực tăng trưởng.
Một trong những hướng được nhấn mạnh là phát triển du lịch tàu biển. Việt Nam hiện chưa có hệ thống cảng du lịch chuyên dùng đồng bộ, trong khi các cảng container không phù hợp để khai thác hiệu quả dòng khách tàu biển.
Về quốc phòng, an ninh và năng lực tự chủ trên biển, Chuẩn đô đốc Phạm Minh Tuấn, Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân, Bộ Quốc phòng nhấn mạnh yêu cầu kết hợp chặt chẽ quốc phòng, an ninh, đối ngoại với phát triển kinh tế.
Theo ông, mọi hoạt động đầu tư, khai thác và sử dụng không gian biển phải phù hợp với quy hoạch tổng thể bảo vệ lâu dài của quốc gia, đồng thời không làm giảm năng lực phòng thủ.
Đại biểu đề xuất đẩy mạnh xây dựng hạ tầng dữ liệu quan trắc và kiểm định, nghiên cứu khoa học công nghệ phục vụ quản lý tài nguyên, an toàn hàng hải, tìm kiếm cứu nạn và bảo vệ môi trường; đồng thời phát triển công nghiệp đóng tàu, công nghiệp hàng hải và các dịch vụ kỹ thuật biển theo hướng tự chủ, hiệu quả, bền vững.
Bên cạnh đó, ông nhấn mạnh yêu cầu lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm an sinh và hạ tầng thiết yếu cho cộng đồng ven biển, hải đảo; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực an ninh, an toàn hàng hải, tìm kiếm cứu nạn, hỗ trợ nhân đạo, phòng chống thiên tai, bảo vệ môi trường, nghiên cứu khoa học biển và đào tạo nhân lực.
Các phát biểu tại phiên khai mạc cùng nhấn mạnh yêu cầu đưa định hướng xây dựng quốc gia biển mạnh vào những chương trình, dự án và cơ chế hợp tác cụ thể. Qua đó, biển không chỉ trở thành động lực tăng trưởng mới mà còn là không gian kết nối quốc tế, góp phần củng cố môi trường hòa bình, bảo vệ lợi ích quốc gia và nâng cao vai trò của Việt Nam trong quản trị biển và đại dương.
