Theo Art Basel and UBS Survey of Global Collecting 2026 (Khảo sát toàn cầu về hoạt động sưu tập nghệ thuật 2026 của Art Basel và UBS), Gen Z (1997-2012) đang chi nhiều tiền cho nghệ thuật hơn các thế hệ khác. Tuy nhiên, nhóm được khảo sát chủ yếu là người trẻ giàu có, nhiều người có nền tảng tài chính từ gia đình, nên chưa thể đại diện cho toàn bộ thế hệ này.
Khảo sát do công ty nghiên cứu và tư vấn chuyên về kinh tế nghệ thuật Arts Economics thực hiện với 3.100 người có tài sản ròng từ 1 triệu USD trở lên, không tính bất động sản và tài sản tại doanh nghiệp tư nhân chưa niêm yết. Trong đó, 279 người thuộc Gen Z, từ 20 đến 29 tuổi, chiếm 9% mẫu khảo sát.
Dù chiếm tỷ lệ nhỏ, Gen Z vẫn dẫn đầu về mức chi cho nghệ thuật. Năm 2025, mỗi người trong nhóm này chi trung bình 347.460 USD, tăng 19% so với năm trước và cao hơn gấp đôi các thế hệ lớn tuổi. Trong khi đó, mức chi trung bình của toàn bộ nhóm khảo sát là 124.265 USD, tăng 13% so với năm 2024. Riêng nửa đầu năm 2026, mức chi trung bình của Gen Z đã vượt cả năm 2025.
Kết quả này đi ngược nhận định rằng người trẻ ngày càng ít quan tâm đến nghệ thuật. “Thật thú vị khi một nhận định ban đầu lại bị kết quả khảo sát bác bỏ hoàn toàn”, Clare McAndrew chia sẻ với The Art Newspaper.
Số lượng tác phẩm được mua giữa các thế hệ không chênh lệch nhiều. Điều này cho thấy Gen Z chi tiêu cao hơn chủ yếu vì lựa chọn những tác phẩm đắt tiền hơn.
Sức mua của Gen Z
Trong năm 2025 và nửa đầu năm 2026, chỉ 1% nhà sưu tập tham gia khảo sát mua tác phẩm có giá trên 1 triệu USD, trong đó Gen Z chiếm gần một nửa. Riêng nửa đầu năm 2026, có tới 13% nhà sưu tập Gen Z trong nhóm khảo sát đã chi hơn 1 triệu USD cho mỹ thuật, vượt xa mức 3% của toàn bộ nhóm chung.
“Có nhiều ý kiến cho rằng nhà sưu tập trẻ ít quan tâm đến nghệ thuật hoặc dành tiền cho những thứ khác. Tuy nhiên, khảo sát cho thấy điều ngược lại. Gen Z thuộc nhóm gắn bó với nghệ thuật nhất trong các độ tuổi, với mức chi tiêu đáng chú ý”, Clare McAndrew nói.
Dù vậy, kết quả này cần được nhìn nhận trong bối cảnh những người trẻ tham gia khảo sát phần lớn có tài sản lớn. Với nhiều người, tài chính gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen sưu tập nghệ thuật.
Có 37% nhà sưu tập Gen Z cho biết tài sản chủ yếu đến từ gia đình, so với 15% trên toàn bộ nhóm khảo sát. Đồng thời, 40% cho biết gia đình khuyến khích họ sưu tập nghệ thuật, cao hơn tỷ lệ 28% ở nhóm khảo sát nói chung.
Chưa rõ những người trẻ có điều kiện kinh tế khiêm tốn hơn có xu hướng sưu tập tương tự hay không, hoặc liệu hành vi này có thay đổi khi khả năng chi tiêu của họ tăng lên trong những năm tới.
Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh Great Wealth Transfer - làn sóng chuyển giao tài sản giữa các thế hệ. Theo UBS, hơn 83.000 tỷ USD sẽ được chuyển giao trên toàn cầu trong 20-25 năm tới, trong đó gần 90% thuộc về các thế hệ trẻ. Millennials và Gen X sẽ tiếp nhận phần lớn tài sản trong giai đoạn đầu, còn Gen Z cũng được dự báo thừa hưởng khối tài sản đáng kể.
Trong khi đó, bất bình đẳng tài sản ngày càng gia tăng. Năm 2025, triệu phú chỉ chiếm 1,5% dân số trưởng thành toàn cầu nhưng nắm giữ 48% tổng tài sản thế giới, tăng từ 44% năm 2019 và chưa đến 40% năm 2010.
Chuộng mua nghệ thuật trực tiếp
Gen Z là thế hệ góp mặt tại các sự kiện nghệ thuật nhiều thứ hai chỉ sau Baby Boomer, trong khi Millennials xếp cuối bảng. Tính chung giai đoạn 2025-2026, các nhà sưu tập Gen Z và nữ giới đều tham dự trung bình gần một sự kiện mỗi tuần.
Aida Valdez, nhà sáng lập Mad54, nền tảng tổ chức triển lãm, hỗ trợ nghệ sĩ mới và khuyến khích hoạt động sưu tập, đặc biệt trong cộng đồng nghệ sĩ gốc Mỹ Latinh, cũng nhận thấy xu hướng này.
“Họ quan tâm đến việc xây dựng cộng đồng và khuyến khích bạn bè cùng trang lứa sưu tập nghệ thuật”, Valdez nói với Fortune. Theo bà, Gen Z coi trọng khía cạnh cộng đồng của hoạt động sưu tập hơn các thế hệ khác.
Tuy nhiên, giới sưu tập nói chung đang thận trọng hơn khi chọn tác phẩm của nghệ sĩ chưa có tên tuổi. Tỷ lệ người mua từng chọn tác phẩm của nghệ sĩ họ chưa biết tăng lên 66% trong năm 2025, mức cao nhất trong 5 năm, rồi giảm còn 45% vào năm 2026, thấp nhất trong cùng giai đoạn.
Theo Arts Economics, xu hướng này phản ánh tâm lý ngại rủi ro và sự ưu tiên dành cho nghệ sĩ đã có tên tuổi. Gen Z vẫn cởi mở hơn với những gương mặt mới: 56% nhà sưu tập thuộc thế hệ này cho biết đã mua tác phẩm của nghệ sĩ họ chưa từng biết, so với 36% ở thế hệ Baby Boomer.
Bên cạnh đó, ngày càng nhiều nhà sưu tập mua tác phẩm trực tiếp từ nghệ sĩ. Khảo sát ghi nhận 69% người tham gia từng giao dịch theo cách này, tăng 6 điểm phần trăm so với lần khảo sát trước và hơn gấp đôi mức năm 2024.
Trong nhóm này, 48% từng mua tác phẩm tại xưởng sáng tác, 40% đặt nghệ sĩ sáng tác theo yêu cầu và 38% giao dịch qua Instagram. Mua bán trực tiếp chiếm 19% tổng chi tiêu của giới sưu tập.
Dù vậy, đại lý vẫn là kênh giao dịch chủ đạo: 87% nhà sưu tập từng mua tác phẩm qua đại lý, trong đó 75% giao dịch trực tiếp và 62% mua tại hội chợ nghệ thuật. Đáng chú ý, hai phần ba số người ưu tiên mua qua đại lý thích trao đổi từ xa qua website, điện thoại, email hoặc Instagram hơn là đến phòng tranh. McAndrew cho rằng các đại lý cần lưu tâm đến xu hướng này.
“Chúng ta thường xem nhẹ dữ liệu định tính về sở thích, động cơ và những yếu tố tương tự. Trong khi đó, một số dữ liệu như vậy lại thuộc nhóm quan trọng nhất”, bà nói.
