Tehran cố gắng kiểm soát eo biển Hormuz kể từ khi Mỹ và Israel phát động cuộc tấn công nhằm vào Iran. Cụ thể, Iran hạn chế việc đi lại qua tuyến đường thủy này, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn thế giới trước xung đột, nhằm mục đích gây sức ép lên Washington.
Các mối đe dọa và tấn công của nước này làm giảm đáng kể lưu lượng giao thông qua eo biển, đẩy giá dầu tăng cao, mặc dù một lượng dầu nhất định vẫn tiếp tục được vận chuyển qua tuyến đường này.
Iran đổi chiến thuật
Reuters dẫn lời quan chức quân sự Mỹ đưa tin Iran thay đổi chiến thuật trong cuộc xung đột với Mỹ. Sau khi Mỹ phá hủy phần lớn hệ thống radar của Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) bắt đầu sử dụng trinh sát không vũ trang trên những thuyền nhỏ để xác định mục tiêu tiềm năng, bao gồm tàu hải quân Mỹ.
Tuần trước, trong vụ việc chưa từng được báo cáo, quân đội Mỹ xác định trinh sát Iran đang hoạt động từ một chiếc thuyền buồm. Lực lượng Mỹ lập tức đối đầu với con tàu, yêu cầu những người trên tàu bỏ tàu và tiến hành phá hủy nó. Không có thương vong xảy ra sau vụ việc.
Theo lời quan chức này, do không muốn mạo hiểm với những tàu cao tốc còn lại, Iran không thể ngăn chặn sự gia tăng xuất khẩu dầu mỏ qua eo biển, đặc biệt là sau khi cuộc tấn công của Mỹ tàn phá hải quân nước này.
Trong khi đó, cuộc xung đột với Iran tiêu tốn của Mỹ lên tới 3 tỷ USD mỗi tháng - trở thành vấn đề then chốt trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào tháng 11 và ảnh hưởng trực tiếp tới lá phiếu của cử tri.
Hiện tại, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc bước đi tiếp theo để đối phó với Iran nhưng tuyên bố sẽ không tấn công thêm lần nào trước cuộc bầu cử. Mỹ cũng đẩy mạnh phong tỏa hải quân các cảng của Iran và mở rộng lệnh trừng phạt nhằm gây áp lực kinh tế lên Tehran để đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Tình trạng bế tắc ở eo biển Hormuz khiến thị trường năng lượng toàn cầu dễ bị gián đoạn hơn so với mối đe dọa từ các cuộc tấn công và chi phí vận chuyển. Đồng thời, chi phí bảo hiểm cao gây cản trở nỗ lực khôi phục giao thông trên eo biển Hormuz trở lại bình thường.
Những ngày gần đây, số vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại khi di chuyển qua eo biển tăng vọt lên mức cao nhất kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu.
Theo phân tích dữ liệu từ nhiều nguồn an ninh hàng hải và sự cố được báo cáo cho Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO), có ít nhất 5 vụ việc xảy ra trong 48 giờ qua liên quan đến tàu chở dầu và tàu thương mại quanh eo biển Hormuz, bao gồm cả các vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV).
Tương tự, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) báo cáo tỷ lệ này gần như tương đương với tỷ lệ loạt cuộc tấn công trong giai đoạn từ ngày 3 - 5/10, cho thấy sự leo thang mới. “Tốc độ các cuộc tấn công đang gia tăng, có vẻ như là hành động có chủ đích”, nguồn tin an ninh hàng hải cho biết.
Loạt tấn công trên khu vực mở rộng
Theo các quan chức, như một phần của chiến lược mới, Tehran sẽ mở rộng phạm vi hoạt động địa lý ra ngoài eo biển Hormuz đến vịnh Oman và vùng biển xa hơn.
Phân tích từ nguồn an ninh hàng hải dựa trên những vụ tấn công được báo cáo cho UKMTO và công ty an ninh hàng hải khu vực cho thấy điều này có thể đã và đang xảy ra. Trong những ngày gần đây, Iran nhắm mục tiêu vào tàu thuyền ở ngoài eo biển Hormuz, bao gồm vùng biển ngoài khơi Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Quan chức Iran thông tin thêm Tehran sẽ không cho phép ông Trump hạ giá dầu trước cuộc bầu cử tháng 11. “Ngay khi họ nghĩ giá cả sắp giảm, chúng tôi sẽ đẩy họ ra xa khỏi điểm đó. Đây là một ván cờ. Những con tàu như vậy sẽ không an toàn ở bất cứ đâu, ngay cả bên ngoài eo biển Hormuz”, Reuters dẫn lời quan chức hiểu rõ vấn đề đưa tin.
Tương tự, quan chức Iran cho biết Tehran đang hướng tới kế hoạch không một tàu thuyền nào vi phạm các hạn chế của nước này có thể đi qua eo biển. “Sẽ sớm đóng cửa hoàn toàn”, một trong hai quan chức cho biết.
Trong báo cáo mới nhất ngày 11/10, Trung tâm Thông tin hàng hải chung (JMIC) do Hải quân Mỹ dẫn đầu cho hay mối đe dọa đối với tàu thương mại ở eo biển Hormuz vẫn ở mức “nghiêm trọng”, mức cao thứ 2.
“Các cuộc tấn công, âm mưu tấn công hoặc hoạt động quấy rối của IRGC vẫn tiếp diễn, bao gồm cả việc máy bay không người lái bay lượn, giám sát có chủ đích tàu thương mại và thỉnh thoảng gọi điện qua sóng VHF”, JMIC báo cáo.
Trong khi đó tại Mỹ, cuộc thăm dò kéo dài 6 ngày cho thấy chỉ có 32% người Mỹ ủng hộ nhiệm kỳ Tổng thống của ông Donald Trump, không thay đổi so với cuộc khảo sát thực hiện hồi tháng 9, thời điểm tỷ lệ ủng hộ nhà lãnh đạo đương nhiệm của Mỹ nằm ở mức thấp nhất trong sự nghiệp chính trị.
Theo cuộc khảo sát của Reuters/Ipsos, chi phí sinh hoạt là vấn đề hàng đầu mà người Mỹ quan tâm khi quyết định bỏ phiếu như thế nào vào tháng 11. Lạm phát tiêu dùng tăng vọt sau khi giá xăng và dầu diesel tăng cao, do cuộc chiến với Iran mà ông Trump phát động hồi tháng 2.
