Nhiều người cho rằng chỉ cần hạn chế bánh kẹo, nước ngọt là có thể kiểm soát lượng đường trong máu. Người đàn ông 45 tuổi lại rơi vào tình huống ngược lại. Người này gần như không ăn đồ ngọt nhưng chỉ số đường huyết vẫn tăng cao, thậm chí thận bắt đầu xuất hiện dấu hiệu tổn thương.
Theo China Times, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, chuyên khoa thận tại Đài Loan (Trung Quốc), cho biết bệnh nhân phát hiện bất thường trong đợt khám sức khỏe định kỳ của công ty. Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số HbA1c lên tới 9,8%, đồng thời xuất hiện protein trong nước tiểu.
Ăn quá nhiều tinh bột
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường cho biết bệnh nhân hầu như không uống nước ngọt, ăn bánh kem hay các món tráng miệng. Người đàn ông luôn cho rằng mình có thói quen ăn uống lành mạnh vì không thích đồ ngọt.
Thế nhưng, bác sĩ phát hiện bệnh nhân tiêu thụ rất lớn lượng tinh bột trong bữa ăn hàng ngày. Bữa sáng, bệnh nhân ăn hai phần bánh quẩy kèm bánh nướng, uống một ly sữa đậu nành mặn.
Đến bữa trưa, anh ăn một tô mì nước lớn cùng một phần cơm thịt kho. Bữa tối tiếp tục là hai bát cơm trắng ăn kèm canh sánh đặc. Ngoài các bữa chính, mỗi khi đói, người đàn ông lại ăn thêm bắp, bí đỏ hoặc khoai môn.
Theo bác sĩ, dù không có vị ngọt, các thực phẩm này vẫn chứa lượng carbohydrate đáng kể. Sau khi được tiêu hóa, carbohydrate được phân giải thành glucose và hấp thu vào máu, khiến đường huyết tăng cao.
Đáng chú ý, khoai môn, khoai tây, khoai lang, bắp và bí đỏ đều là những thực phẩm chứa nhiều tinh bột. Nếu ăn thêm các loại củ, quả này bên cạnh khẩu phần cơm, mì vốn đã nhiều, tổng lượng carbohydrate trong ngày có thể vượt nhu cầu.
Ngoài ra, các món canh súp có độ sánh đặc thường được thêm bột năng, bột khoai để tạo độ sánh, sệt. Những nguyên liệu này chứa nhiều tinh bột, làm tăng lượng carbohydrate trong khẩu phần mà người ăn thường không chú ý đến.
Bên cạnh đó, bánh làm từ bột mì tinh chế, cơm trắng và các món mì cũng là những nguồn cung cấp tinh bột đáng kể. Khi liên tục kết hợp nhiều thực phẩm giàu tinh bột trong cả ba bữa, tổng lượng carbohydrate nạp vào có thể tăng cao.
Đường huyết cao kéo dài có thể âm thầm hại thận
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường cảnh báo đường huyết tăng cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, ảnh hưởng đến khả năng lọc máu. Khi hàng rào lọc bị suy yếu, protein vốn được giữ lại trong máu có thể rò rỉ vào nước tiểu, gây ra tình trạng đạm niệu.
Nếu đường huyết không được kiểm soát, tổn thương có thể tiến triển thành bệnh thận mạn, khiến chức năng lọc của thận suy giảm. Ở giai đoạn nặng, người bệnh thậm chí phải lọc máu hoặc ghép thận để duy trì sự sống.
Để kiểm soát đường huyết, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường khuyến nghị người bệnh điều chỉnh thứ tự ăn trong mỗi bữa, ưu tiên rau xanh, tiếp đến là các thực phẩm giàu protein như cá, trứng, đậu phụ và cuối cùng mới dùng tinh bột.
Người bệnh cũng nên hạn chế ngũ cốc tinh chế và nên thay thế một phần bằng ngũ cốc nguyên hạt, tăng cường rau xanh và chú ý kiểm soát tổng lượng tinh bột tiêu thụ mỗi ngày.
Ngoài điều chỉnh chế độ ăn, duy trì vận động thể chất thường xuyên, kiểm soát cân nặng và khám sức khỏe định kỳ cũng là những biện pháp cần thiết để phòng ngừa, phát hiện sớm tình trạng rối loạn đường huyết.
Đặc biệt, mọi người nên khám sức khỏe định kỳ, chú ý kiểm tra đường huyết để phát hiện sớm các bất thường, ngay cả khi không có thói quen ăn đồ ngọt. Các xét nghiệm như đường huyết lúc đói và HbA1c giúp đánh giá tình trạng kiểm soát đường huyết.
Với người có kết quả bất thường hoặc thuộc nhóm nguy cơ, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm albumin niệu và đánh giá mức lọc cầu thận (eGFR) để kiểm tra chức năng thận, phát hiện sớm nguy cơ biến chứng và có hướng can thiệp phù hợp.
