Mạng tuyệt mật của Mỹ bất ngờ tê liệt: Hệ thống này quan trọng đến mức nào?

Sự cố tại một trong những hạ tầng thông tin nhạy cảm nhất của Mỹ khiến giới chức phải điều chỉnh hoạt động tại trụ sở cơ quan tình báo hàng đầu nước này.

NSANet - mạng nội bộ phía sau hoạt động tình báo của Mỹ

Ngày 17/11, mạng thông tin nội bộ tuyệt mật NSANet của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) bất ngờ gặp sự cố nghiêm trọng, khiến hoạt động trao đổi thông tin mật bên trong cơ quan bị gián đoạn. CNN dẫn lời 6 người am hiểu vấn đề cho biết hệ thống này ngừng hoạt động, buộc NSA phải đánh giá phạm vi ảnh hưởng và điều chỉnh lịch trình làm việc của nhân viên tại trụ sở Fort Meade, bang Maryland.

Để hiểu mức độ đáng chú ý của sự cố, cần nhìn vào vai trò của NSANet. Đây không phải mạng Internet thông thường, cũng không phải hệ thống email nội bộ như các cơ quan dân sự. NSANet là mạng máy tính chuyên biệt phục vụ hoạt động của NSA, cho phép nhân viên trao đổi, lưu trữ và truy cập các tài liệu tình báo được xếp loại mật, bao gồm cả thông tin thuộc cấp độ tuyệt mật và thông tin tình báo đặc biệt nhạy cảm.

NSA là cơ quan chủ chốt của Mỹ trong lĩnh vực tình báo tín hiệu (SIGINT), chuyên thu thập và phân tích thông tin từ các tín hiệu điện tử, thông tin liên lạc và hoạt động truyền dẫn của những đối tượng nước ngoài. Các dữ liệu này được sử dụng để đánh giá năng lực quân sự, hoạt động của đối thủ, những nguy cơ an ninh và hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách của Washington.

Mạng tuyệt mật của Mỹ bất ngờ tê liệt: Hệ thống này quan trọng đến mức nào?
Trụ sở Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) tại Fort Meade, Maryland. (Ảnh: CNN)

Vì vậy, NSANet không đơn thuần là nơi nhân viên gửi, nhận tài liệu. Đây còn là môi trường phục vụ quá trình phối hợp giữa các chuyên gia thu thập tình báo, chuyên viên phân tích và những bộ phận xử lý thông tin. Khi hệ thống gặp trục trặc, hoạt động truy cập dữ liệu, trao đổi kết quả phân tích và xây dựng báo cáo tình báo có thể bị chậm lại.

Điều đáng chú ý là NSANet khác với những mạng thông tin mật khác của Chính phủ Mỹ. Chẳng hạn, SIPRNet được sử dụng để trao đổi thông tin quân sự ở cấp độ mật, trong khi JWICS phục vụ trao đổi thông tin thuộc cấp độ tuyệt mật và tình báo đặc biệt nhạy cảm giữa nhiều cơ quan tình báo. NSANet tập trung vào nhu cầu nghiệp vụ riêng của NSA, đặc biệt là hoạt động tình báo tín hiệu.

Theo các tài liệu kỹ thuật công khai được giới nghiên cứu hệ thống tình báo tổng hợp, NSANet có liên hệ với hoạt động chia sẻ thông tin tình báo trong liên minh Five Eyes, gồm Mỹ, Anh, Canada, Australia và New Zealand. Tuy nhiên, không nên đồng nhất toàn bộ hệ thống chia sẻ tình báo của liên minh này với NSANet.

Sự cố từ quá trình cập nhật phần mềm?

Ban đầu, nguyên nhân sự cố chưa được xác định. NSA sau đó xác nhận một số hệ thống nội bộ bị ảnh hưởng trong quá trình bảo trì định kỳ. Cơ quan này khẳng định những năng lực thiết yếu phục vụ nhiệm vụ vẫn hoạt động đầy đủ và nhấn mạnh hạ tầng được thiết kế với nhiều lớp dự phòng để duy trì hoạt động khi xảy ra sự cố.

Diễn biến đáng chú ý hơn xuất hiện khi Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Jay Clayton cho biết sự cố liên quan đến quá trình triển khai bản vá phần mềm nhằm khắc phục những lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng được phát hiện trước đó. Theo ông, một số hệ thống đã không thể khởi động lại như dự kiến sau khi cập nhật.

Các lỗ hổng được đề cập liên quan đến PHP, ngôn ngữ lập trình được sử dụng rộng rãi để vận hành website và ứng dụng trực tuyến. Những điểm yếu này có thể bị khai thác để xâm nhập hệ thống và truy cập dữ liệu nhạy cảm. Các công cụ AI được cho là đã hỗ trợ giới nghiên cứu phát hiện và khai thác những lỗ hổng nói trên, thúc đẩy nhiều cơ quan và doanh nghiệp khẩn trương triển khai biện pháp khắc phục.

Trong ngày xảy ra sự cố, NSA áp dụng cơ chế điều chỉnh thời gian đến làm việc của nhân viên, chỉ yêu cầu lực lượng thiết yếu có mặt theo lịch thông thường. Sau đó, thông báo nội bộ của cơ quan tiếp tục thay đổi trạng thái hoạt động, với việc hạn chế phần lớn nhân viên đến trụ sở trong một khoảng thời gian. Những diễn biến này cho thấy quá trình khôi phục hệ thống không diễn ra đơn giản.

Tuy nhiên, giới chức Mỹ khẳng định chưa có bằng chứng cho thấy đây là một cuộc tấn công mạng. Các quan chức cũng cho biết sự cố không làm gián đoạn khả năng chuyển thông tin tình báo khẩn cấp tới Tổng thống Donald Trump khi ông đang công du châu Á. Những kênh liên lạc dự phòng vẫn có thể được sử dụng để duy trì trao đổi thông tin bảo mật.

Một cựu quan chức cấp cao NSA nhận định NSANet thực chất là một mạng gồm nhiều mạng thành phần, được thiết kế với nhiều lớp dự phòng. Sự cố có thể ảnh hưởng đến hoạt động phân tích và lập báo cáo nhưng chưa chắc làm tê liệt những nhiệm vụ ưu tiên cao nhất.

Đáng chú ý, đây không phải lần đầu hệ thống máy tính của NSA gặp sự cố lớn. Năm 2000, một trục trặc kỹ thuật từng khiến máy tính tại trụ sở Fort Meade ngừng hoạt động gần 3 ngày, làm gián đoạn quá trình xử lý thông tin tình báo.

Sự cố lần này một lần nữa cho thấy ngay cả những cơ quan sở hữu năng lực tình báo và an ninh mạng hàng đầu thế giới cũng phụ thuộc sâu sắc vào hạ tầng công nghệ. Trong lĩnh vực an ninh quốc gia, một lỗi cập nhật phần mềm tưởng chừng thông thường cũng có thể ảnh hưởng đến chuỗi xử lý thông tin vốn đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động hoạch định và bảo vệ an ninh của một quốc gia.

Theo VTC News

Tin liên quan