Thị trường chứng khoán Mỹ đã trải qua một phiên bán tháo mạnh trong ngày 5/11 (giờ Mỹ), khi lo ngại về nguy cơ chậm lại của làn sóng đầu tư xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đã làm rung chuyển nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ xu hướng này và thậm chí kéo giảm toàn bộ thị trường, theo CNBC.
"Quét sạch" hơn 1.000 tỷ USD vốn hóa ngành công nghệ
Theo thống kê của CNBC, cả ba chỉ số chứng khoán chính của Mỹ đều ghi nhận phiên giảm mạnh nhất kể từ ngày 4/4/2025.
Đáng chú ý, nhóm Magnificent Seven, bao gồm 7 tập đoàn công nghệ hàng đầu Mỹ, đã mất tổng cộng hơn 1.000 tỷ USD vốn hóa thị trường trong phiên giao dịch này.
Trong đó, Nvidia chịu thiệt hại lớn nhất khi vốn hóa sụt giảm hơn 440 tỷ USD. Cổ phiếu hãng chip này lao dốc hơn 9%, khiến mức sinh lời từ đầu năm chuyển sang âm 2,6%.
Tâm lý lo ngại rủi ro cũng gia tăng rõ rệt trên thị trường. Chỉ số đo lường biến động CBOE Volatility Index (VIX) tăng 11,57 điểm, lên mức cao nhất kể từ ngày 31/3. Đây là mức tăng mạnh nhất trong một phiên kể từ ngày 4/4/2025, khi chỉ số này tăng 15,29 điểm.
Độ rộng thị trường nghiêng hẳn về phía giảm điểm. Sắc đỏ bao trùm Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) khi có tới 2.344 cổ phiếu giảm giá, trong khi chỉ 416 mã tăng giá, tức số mã giảm cao gấp gần 6 lần số mã tăng.
Trong khi đó, Nasdaq có 4.166 mã giảm và 855 mã tăng, tương ứng tỷ lệ gần 5 mã giảm cho mỗi mã tăng.
Cả 11 nhóm ngành thuộc S&P 500 đều chìm trong sắc đỏ. Công nghệ thông tin là nhóm giảm mạnh nhất, mất hơn 7% giá trị và đây cũng là phiên giao dịch tồi tệ nhất kể từ ngày 16/3/2020, thời điểm nhóm này giảm 13,92%.
Ngành công nghiệp cũng giảm 4,12%, mức giảm sâu nhất kể từ ngày 4/4/2025, khi mất hơn 6%.
Áp lực bán đặc biệt mạnh tại các quỹ ETF tập trung vào cổ phiếu công nghệ. Quỹ Technology Select Sector SPDR Fund (XLK) giảm 8,04%, ghi nhận phiên giảm mạnh nhất kể từ ngày 16/3/2020, thời điểm quỹ này mất 13,81%. Khối lượng giao dịch của XLK vượt 33 triệu cổ phiếu, cao hơn ba lần mức bình quân 30 ngày là 9,2 triệu cổ phiếu.
Làn sóng bán tháo cũng khiến nhiều cổ phiếu rơi sâu dưới các mức đỉnh gần đây. Trong nhóm S&P 500 có 174 mã, tương đương 34,6% tổng số cổ phiếu, giảm ít nhất 20% so với mức cao nhất trong 52 tuần. Danh sách này bao gồm nhiều doanh nghiệp công nghệ và bán dẫn như SanDisk, Intel, Marvell Technology, Seagate Technology,...
Ngày tồi tệ trên Phố Wall
Điện thoại tại các công ty tài chính trên Phố Wall liên tục đổ chuông trong phiên giao dịch ngày 5/11, khi các nhà đầu tư hoang mang tìm kiếm lời khuyên giữa lúc làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) nhanh chóng đảo chiều.
Từ nhà đầu tư cá nhân đến các quỹ đầu cơ, nhiều bên đồng loạt bán tháo cổ phiếu. Chỉ số đo lường mức độ lo ngại của Phố Wall tăng vọt, trong khi giới giao dịch đẩy mạnh các biện pháp phòng ngừa rủi ro khi thị trường lao dốc.
"Điện thoại của chúng tôi liên tục đổ chuông với những yêu cầu cung cấp thông tin và đánh giá tình hình", ông John Flood, đối tác kiêm Giám đốc điều hành tại bộ phận ngân hàng toàn cầu và thị trường của Goldman Sachs, cho biết trong một bản ghi chú.
Một nhân sự tại một ngân hàng lớn khác trên Phố Wall cũng cho biết giới đầu tư ngày càng lo lắng trước những diễn biến đang xảy ra.
Làn sóng bán tháo kéo theo hoạt động phòng ngừa rủi ro gia tăng mạnh trên thị trường quyền chọn cổ phiếu, khi nhà đầu tư chuẩn bị cho khả năng thị trường tiếp tục suy yếu. Chỉ số Cboe Volatility Index (VIX), thước đo tâm lý lo ngại được theo dõi sát sao nhất trên Phố Wall, ghi nhận mức tăng trong phiên lớn nhất trong hơn 18 tháng.
Theo các nhà phân tích, phần lớn áp lực bán xuất phát từ việc nhà đầu tư đảo chiều giao dịch sau đợt tăng mạnh trong phiên trước đó, đồng thời thu hẹp các vị thế tập trung vào AI, xu hướng đã thúc đẩy thị trường trong nhiều tháng qua.
"Trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, các nhà đầu tư đã giảm mạnh mức độ chấp nhận rủi ro. Sau đó, họ bất ngờ trước đà tăng của thị trường hôm qua và bị cuốn trở lại các giao dịch này", ông Flood cho biết.
Theo ông, các quỹ đầu cơ đang bán ra một số nhóm cổ phiếu trên thị trường, chẳng hạn như các doanh nghiệp vận hành hạ tầng đám mây quy mô lớn (hyperscaler), vốn đã được họ mua vào trong phiên trước.
Ông Chris Murphy, đồng Giám đốc chiến lược phái sinh tại Susquehanna Financial, cho biết hoạt động trên thị trường quyền chọn phản ánh hai xu hướng song song. Cụ thể, một bộ phận nhà đầu tư tìm mua các hợp đồng bảo vệ danh mục trước rủi ro giảm giá đối với cổ phiếu bán dẫn và AI, trong khi những người khác tranh thủ chốt lời từ các vị thế phòng hộ đã thiết lập trước đó.
Đợt bán tháo diễn ra trái ngược hoàn toàn với phản ứng tích cực của thị trường trong phiên trước đó, khi nhà đầu tư phần lớn bỏ qua những lo ngại rằng kết quả bầu cử có thể gây bất lợi cho làn sóng đầu tư AI.
Các nhà phân tích cho rằng một phần nguyên nhân khiến thị trường giảm sâu còn đến từ việc nhà đầu tư chủ động bán ra trước áp lực bán dự kiến từ các chiến lược giao dịch tự động dựa trên biến động thị trường.
Các quỹ ETF sử dụng đòn bẩy và quỹ ETF nghịch đảo, cùng một số chiến lược đầu tư có hệ thống, thường điều chỉnh lại danh mục gần thời điểm đóng cửa thị trường. Những chiến lược này cũng có xu hướng phản ứng mạnh hơn khi biến động gia tăng, qua đó có thể khuếch đại các nhịp tăng giảm của thị trường.
Theo một bản ghi chú trong phiên của Nomura, các quỹ ETF sử dụng đòn bẩy được dự báo sẽ bán khoảng 47 tỷ USD cổ phiếu trước khi thị trường đóng cửa để tái cân bằng danh mục. Đây sẽ là đợt bán ra lớn thứ 2 trong dữ liệu của Nomura kể từ tháng 7/2006, trong đó phần lớn đến từ các quỹ tập trung vào công nghệ và AI.
Quỹ đầu cơ và nhà đầu tư cá nhân cùng chịu áp lực
Đáng chú ý, các quỹ đầu cơ cũng chịu tổn thất đáng kể trong đợt bán tháo.
Theo báo cáo của bộ phận môi giới chính (prime brokerage) thuộc Goldman Sachs gửi khách hàng ngày 5/11, các quỹ đầu cơ đa chiến lược quy mô lớn ghi nhận mức thua lỗ đáng kể do nắm giữ tỷ trọng lớn cổ phiếu AI vốn hóa lớn. Các quỹ tập trung vào công nghệ, truyền thông và viễn thông giảm 2,6% so với cùng kỳ năm trước, Goldman Sachs cho biết.
Các nhà phân tích chỉ ra rằng diễn biến tiếp theo của thị trường sẽ phụ thuộc nhiều vào việc quan điểm của nhà đầu tư đối với làn sóng đầu tư AI có thay đổi một cách lâu dài hay không.
"Nếu việc đánh giá lại triển vọng đầu tư AI phản ánh một sự thay đổi mang tính dài hạn, thay vì chỉ là hoạt động tái cơ cấu vị thế giao dịch, thì đó sẽ là vấn đề đáng lo ngại", ông Sosnick nhận định.
Áp lực bán từ nhà đầu tư cá nhân cũng góp phần khiến thị trường giảm sâu hơn. Theo ông Viraj Patel, chiến lược gia vĩ mô toàn cầu tại Vanda Research, khoảng một giờ trước khi thị trường đóng cửa, nhóm nhà đầu tư này đang hướng tới phiên bán ròng cổ phiếu riêng lẻ lớn nhất kể từ đợt lao dốc liên quan đến đại dịch Covid-19.
"Trong những phiên thị trường điều chỉnh thông thường, nhà đầu tư cá nhân thường tranh thủ mua vào khi giá giảm. Nhưng hôm nay, lực cầu này gần như đã biến mất đối với từng cổ phiếu riêng lẻ", ông Patel cho biết trong một bản ghi chú cập nhật trong phiên.
Trên thị trường quyền chọn, đà giảm của chứng khoán Mỹ cũng thúc đẩy nhu cầu mua các công cụ phòng ngừa rủi ro. Theo công ty phân tích quyền chọn Mercury Alerts, phí quyền chọn bán (put premium), khoản tiền nhà đầu tư phải trả để mua hợp đồng bảo vệ danh mục trước nguy cơ thị trường đi xuống, tại các sản phẩm theo dõi chỉ số đang cao gấp khoảng hai lần mức thông thường.
