Gần 20 năm đứng lớp, thầy Sơn không chỉ bền bỉ bồi dưỡng học sinh giỏi Toán mà còn tìm cách đưa văn hóa dân tộc vào từng bài học, giúp học trò thêm yêu tri thức và tự hào về nguồn cội.
Thầy Nông Ích Sơn sinh năm 1981, quê ở xã Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Lớn lên ở vùng quê miền núi còn nhiều hạn chế về điều kiện học tập, cơ hội tiếp cận tri thức, thầy sớm hiểu rằng học tập là con đường quan trọng để thay đổi tương lai.
Tháng 9/2006, thầy bắt đầu công tác tại Trường THCS Quang Trung, nay là Trường Tiểu học và THCS Quang Trung, xã Thọ Sơn, tỉnh Đồng Nai. Chứng kiến những thiếu thốn của học trò, thầy nhiều lần nhìn thấy hình ảnh tuổi thơ mình trong các em. Sự đồng cảm ấy trở thành động lực để thầy kiên trì với công việc giảng dạy, đặc biệt là bồi dưỡng học sinh có năng khiếu môn Toán.
Lời động viên giúp học trò đứng dậy sau thất bại
Trong gần 20 năm đứng lớp, thầy Sơn có nhiều kỷ niệm với học trò. Câu chuyện xảy ra trong năm học 2023-2024 vẫn là dấu mốc đặc biệt đối với thầy. Thời điểm đó, một học sinh lớp 8 trong đội tuyển Toán do thầy trực tiếp bồi dưỡng tham gia kỳ thi học sinh giỏi cấp huyện nhưng không đạt kết quả như kỳ vọng.
Thất bại khiến em buồn bã, mất niềm tin, thậm chí nghĩ rằng bản thân không đủ khả năng tiếp tục theo đuổi môn học này.
Thầy gọi em lại trò chuyện, động viên: “Hôm nay em chưa làm được, không có nghĩa là ngày mai em không thể làm được. Một lần thất bại không thể quyết định năng lực hay tương lai của học sinh”.

Sau cuộc trò chuyện ấy, thầy tiếp tục đồng hành, hướng dẫn học trò củng cố kiến thức, rèn tư duy và từng bước chinh phục những bài toán khó. Đến năm học 2024-2025, khi lên lớp 9, em cùng một học sinh khác trong đội tuyển đạt giải Nhất và giải Nhì học sinh giỏi Toán cấp tỉnh. Cả hai sau đó đều thi đỗ vào lớp chuyên Toán.
Theo hồ sơ thành tích cá nhân, trong quá trình công tác, thầy Sơn góp phần bồi dưỡng 133 lượt học sinh đạt giải học sinh giỏi các cấp; 20 học sinh đỗ vào các trường chuyên, lớp chuyên Toán. Thầy cũng là giáo viên cốt cán cấp tỉnh.
“Bồi dưỡng học sinh giỏi không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là giúp các em rèn ý chí và bản lĩnh vượt qua thử thách”, thầy chia sẻ.
Từ lễ hội địa phương đến bài toán tam giác vuông
Không chỉ chú trọng bồi dưỡng học sinh giỏi, thầy Sơn còn trăn trở tìm cách giúp học trò vùng sâu tiếp cận môn Toán gần gũi, sinh động hơn.
Tại địa bàn công tác, nhiều học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Các em có cơ hội tiếp xúc với những lễ hội, phong tục, kiến trúc nhà ở và không gian văn hóa đặc sắc của cộng đồng mình. Thầy Sơn nảy ra ý tưởng nghiên cứu sáng kiến: “Xây dựng một số dạng toán thực tế tiêu biểu từ lễ hội văn hóa dân tộc tỉnh Đồng Nai trong dạy học chủ đề Hệ thức lượng trong tam giác vuông, góp phần nâng cao chất lượng học sinh giỏi và tuyển sinh lớp 10”.
Thay vì chỉ tiếp cận kiến thức qua những con số và hình vẽ trong sách giáo khoa, học sinh được khám phá Toán học từ hình ảnh cây nêu, nhà sàn, lễ hội Mừng lúa mới, Cúng thần lúa, Phá Bàu, Lồng Tồng.
Để hiện thực hóa ý tưởng, thầy dành thời gian tìm hiểu tư liệu, khảo sát thực tế, lựa chọn hình ảnh và tình huống phù hợp để thiết kế thành bài tập. Thầy kết hợp các hình ảnh thực tế với phần mềm Geometer’s Sketchpad (GSP), giúp học sinh dựng hình, quan sát sự thay đổi của các yếu tố hình học và kiểm chứng kết quả.
Theo kết quả khảo sát trên hơn 40 học sinh được thầy cung cấp, tỷ lệ học sinh vận dụng được Toán học vào giải quyết bài toán thực tế tăng từ 30% lên 82,5%. Tỷ lệ học sinh đạt mức khá, giỏi trong bài kiểm tra tăng từ 40% lên 75%.
Sáng kiến được công nhận cấp xã. Tuy nhiên, điều thầy trân trọng hơn cả là học sinh dần nhận ra Toán học không chỉ nằm trong sách giáo khoa mà còn hiện diện trong đời sống và những nét văn hóa của cộng đồng nơi các em sinh sống.
Những nỗ lực trong chuyên môn và hoạt động giáo dục được ghi nhận qua nhiều năm. Thầy Sơn từng đạt danh hiệu giáo viên giỏi cấp huyện, cấp tỉnh; được tặng bằng khen của UBND tỉnh Bình Phước, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và Thủ tướng. Năm 2025, thầy Sơn tiếp tục được Bộ GD&ĐT tặng bằng khen vì thành tích tiêu biểu trong phong trào thi đua đổi mới, sáng tạo trong quản lý, giảng dạy và học tập giai đoạn 2020-2025.

Mong học trò không để hoàn cảnh giới hạn ước mơ
Gắn bó với học sinh vùng sâu, thầy Sơn hiểu rằng phía sau mỗi em là một hoàn cảnh khác nhau. Có em thiếu thiết bị, tài liệu, đường truyền Internet; có em phải phụ giúp gia đình, không có nhiều thời gian dành cho việc học. Một số em còn hạn chế về ngôn ngữ, kỹ năng tự học và sự tự tin khi thể hiện suy nghĩ.
Thầy Sơn tâm sự, bên cạnh dạy học vẫn ấp ủ dự định tiếp tục nghiên cứu khoa học giáo dục, tập trung vào phát triển năng lực mô hình hóa Toán học cho học sinh THCS thông qua các chủ đề gắn với di sản văn hóa địa phương.
Thầy muốn kết hợp những phần mềm hình học động như GSP, GeoGebra với công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để xây dựng học liệu phù hợp hơn. Xa hơn, thầy mong có cơ hội học tập ở bậc cao hơn, theo đuổi chương trình nghiên cứu tiến sĩ và nâng cao năng lực ngoại ngữ.
Những dự định ấy, theo thầy, không chỉ nhằm phát triển bản thân mà còn để có thêm kiến thức, kinh nghiệm chia sẻ với đồng nghiệp, hỗ trợ giáo viên trẻ và lan tỏa những cách làm sáng tạo đến nhiều trường học vùng khó khăn.
“Tôi luôn nghĩ rằng, có thể mình không thể thay đổi hoàn cảnh xuất thân của mỗi học sinh, nhưng bằng tình yêu nghề, trách nhiệm và sự tận tâm, người thầy có thể góp phần thay đổi nhận thức, nuôi dưỡng ước mơ và mở ra những cơ hội tốt đẹp hơn cho các em”, thầy tâm sự.
