Phát biểu tại phiên toàn thể Hội nghị lần thứ 90 Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ASEAN (COSTI-90), chiều 14/10 tại Đà Nẵng, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Vũ Hải Quân nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách thức hợp tác khoa học, công nghệ giữa các quốc gia thành viên.
“Hợp tác của chúng ta cần chuyển từ chia sẻ kiến thức sang cùng xây dựng giải pháp, từ các dự án riêng lẻ sang quan hệ đối tác khu vực mạnh mẽ hơn”, Bộ trưởng nói, đồng thời đề nghị các nước tận dụng tốt hơn năng lực nghiên cứu, cơ sở hạ tầng và dữ liệu của nhau để giải quyết những vấn đề chung.
Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, ASEAN đã xây dựng được nền tảng hợp tác khoa học, công nghệ với các nền tảng số kết nối nhân tài và công nghệ, mạng lưới chuyên gia ngày càng phát triển, đồng thời bước đầu thúc đẩy chia sẻ hạ tầng nghiên cứu giữa các nước.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán tiên tiến, công nghệ vũ trụ, công nghệ sinh học và công nghệ lượng tử phát triển nhanh chóng, khu vực đang đứng trước nhiều cơ hội mới. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu, an ninh y tế, an ninh lương thực và năng lượng cũng đặt ra những thách thức mà không quốc gia nào có thể tự giải quyết.
Bộ trưởng cho biết Kế hoạch hành động ASEAN về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2035 (APASTI) đã bước vào năm đầu tiên triển khai. Tại Hội nghị Bộ trưởng ASEAN về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo lần thứ 22, diễn ra vào tháng 6 tại Viêng Chăn (Lào), các nước đã ghi nhận kết quả bước đầu và việc ra mắt hệ thống giám sát, đánh giá thực hiện kế hoạch.
Cơ cấu COSTI cũng được tinh gọn với 5 tiểu ban, đã tổ chức các cuộc họp đầu tiên. Theo Bộ trưởng, COSTI có trách nhiệm triển khai APASTI, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển ASEAN đến năm 2045.
Bộ trưởng kỳ vọng COSTI-90 không chỉ mang lại những cuộc thảo luận chất lượng mà còn xác định được các ưu tiên rõ ràng, hành động cụ thể và kết quả có thể đo lường.
Hội nghị COSTI-90 do Chủ tịch COSTI nhiệm kỳ 2026-2027 Souksavath Sihapanya, đại diện Lào và Phó Chủ tịch Norsham Binti Abdul Latip, đại diện Malaysia, cùng điều hành.
Tại phiên làm việc đầu tiên, các đại biểu thông qua chương trình nghị sự, nghe Ban Thư ký ASEAN cập nhật kết quả các hội nghị cấp cao, tình hình thực hiện quyết định của COSTI-89 và nguồn quỹ hợp tác. Hội nghị cũng rà soát tiến độ các ưu tiên hằng năm và kết quả ưu tiên kinh tế năm 2026.
Cũng trong chiều 14/10, lễ trao Giải thưởng Khoa học ASEAN - Mỹ dành cho nữ giới năm 2026 diễn ra trong khuôn khổ COSTI-90, với chủ đề “AI vì hệ thống y tế bao trùm và có khả năng chống chịu tại ASEAN”.
Ở hạng mục Giữa sự nghiệp (Mid-Career), TS. Hà Thị Thanh Hương của Việt Nam giành giải Nhất, trị giá 12.500 USD. Giải vinh danh trị giá 5.000 USD thuộc về TS. Latifah Nurahmi của Indonesia.
Ở hạng mục Cấp cao (Senior), TS. Joanne Ngeow của Singapore giành giải Nhất, trong khi TS. Wai Yie Leong của Malaysia nhận giải vinh danh.
Giải thưởng được thành lập năm 2014 trong khuôn khổ COSTI, nhằm thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM). Bên cạnh thành tích nghiên cứu, tiêu chí xét giải còn chú trọng vai trò dìu dắt thế hệ nữ nhà khoa học kế cận và đóng góp cho hợp tác khoa học trong khu vực.
