
Trong cuốn sách Ăn gì không chết - Sức mạnh chữa lành của thực phẩm, tiến sĩ, bác sĩ Michael Greger và Gene Stone chia sẻ mối liên hệ giữa cà phê và sức khỏe gan đã được các nhà khoa học chú ý từ nhiều thập kỷ trước.
Năm 1986, một nhóm nghiên cứu Na Uy phát hiện uống bia rượu có liên quan đến tình trạng viêm gan, trong khi cà phê lại cho thấy khả năng giảm viêm. Những nghiên cứu tiếp theo tại nhiều quốc gia cũng ghi nhận kết quả tương tự.
Tại Mỹ, một nghiên cứu trên nhóm người có nguy cơ cao mắc bệnh gan, bao gồm người thừa cân hoặc uống nhiều rượu bia, cho thấy những người uống hơn hai cốc cà phê mỗi ngày có nguy cơ phát triển viêm gan mạn tính thấp hơn một nửa so với nhóm uống dưới một cốc mỗi ngày.
Cà phê và nguy cơ ung thư gan
Không chỉ liên quan đến nguy cơ viêm gan mạn tính, cà phê còn được nghiên cứu về khả năng giảm nguy cơ ung thư gan. Đây là một trong những biến chứng nghiêm trọng của tổn thương gan kéo dài. Gánh nặng ung thư gan gia tăng, một phần liên quan đến tỷ lệ nhiễm virus viêm gan C và tình trạng gan nhiễm mỡ ngày càng phổ biến.
Năm 2013, một tổng quan các nghiên cứu chất lượng tốt cho thấy những người uống nhiều cà phê có nguy cơ mắc ung thư gan thấp hơn khoảng một nửa so với nhóm uống ít.
Một nghiên cứu khác ghi nhận ở những người hút thuốc, uống từ bốn cốc cà phê mỗi ngày có liên quan đến mức giảm 92% nguy cơ tử vong do bệnh gan mạn tính. Tuy nhiên, bỏ thuốc lá vẫn là biện pháp quan trọng hơn. Ở bệnh nhân viêm gan C, hút thuốc làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong do ung thư gan.
Tương tự, những người nghiện rượu uống hơn bốn cốc cà phê mỗi ngày dường như có nguy cơ viêm gan thấp hơn. Dù vậy, lợi ích này không thể so sánh với việc loại bỏ đồ uống có cồn.

Theo tác giả, ung thư gan thuộc nhóm bệnh ung thư có thể phòng ngừa đáng kể thông qua ba biện pháp: tiêm vaccine viêm gan B, kiểm soát lây nhiễm virus viêm gan C và hạn chế rượu bia. Các biện pháp này có thể giúp ngăn ngừa phần lớn nguy cơ ung thư gan trên toàn cầu. Trong khi đó, vai trò bảo vệ của cà phê vẫn cần được nghiên cứu thêm và không thể thay thế việc phòng ngừa tổn thương gan.
Lợi ích của cà phê với người mắc bệnh gan?
Các nhà khoa học cũng tìm hiểu liệu cà phê có mang lại lợi ích cho những người đã nhiễm virus viêm gan C hoặc mắc gan nhiễm mỡ hay không.
Năm 2013, một thử nghiệm được thực hiện trên 40 bệnh nhân viêm gan C mạn tính. Người tham gia được chia thành hai nhóm: một nhóm uống bốn cốc cà phê mỗi ngày trong một tháng, nhóm còn lại không uống. Sau 30 ngày, hai nhóm đổi chế độ cho nhau.
Dù thời gian theo dõi chỉ kéo dài hai tháng, chưa đủ để đánh giá nguy cơ ung thư, nghiên cứu ghi nhận uống cà phê có liên quan đến giảm tổn thương ADN, tăng khả năng loại bỏ tế bào nhiễm virus và làm chậm quá trình hình thành mô sẹo trong gan.
Những kết quả này phần nào lý giải vai trò tiềm năng của cà phê trong việc hạn chế tiến triển bệnh gan. Tuy nhiên, chúng không đồng nghĩa cà phê có thể điều trị khỏi viêm gan C hoặc ngăn chặn hoàn toàn tổn thương gan.

Trong bài bình luận đăng trên tạp chí Gastroenterology với tiêu đề "Đã đến lúc kê đơn cà phê?", các nhà khoa học phân tích cả lợi ích và hạn chế của loại đồ uống này. Một vấn đề được đặt ra là cần xác định chính xác thành phần tạo nên tác dụng bảo vệ gan. Đến nay, hơn 1.000 hợp chất khác nhau đã được phát hiện trong cà phê.
Trong khi chờ thêm bằng chứng, cà phê không đường, sử dụng với lượng vừa phải, có thể được cân nhắc như một phần của lối sống lành mạnh. Tuy nhiên, caffeine có thể gây lệ thuộc. Khi ngừng uống đột ngột, một số người có thể gặp triệu chứng như đau đầu, mệt mỏi, khó tập trung và thay đổi tâm trạng.
Các tác giả nhấn mạnh phòng ngừa vẫn là yếu tố then chốt để bảo vệ gan. Những bệnh lý nghiêm trọng như ung thư gan, suy gan và xơ gan có thể bắt đầu từ tình trạng viêm gan kéo dài do nhiễm virus hoặc tích tụ chất béo.
Để phòng viêm gan virus, mỗi người cần tiêm vaccine viêm gan B, không dùng chung kim tiêm, tránh tiêm chích ma túy và thực hành tình dục an toàn nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm.
Với gan nhiễm mỡ, cần hạn chế rượu bia, tránh tiêu thụ quá nhiều năng lượng, đồng thời giảm thực phẩm giàu cholesterol, chất béo bão hòa và đường.
Cà phê có thể mang lại một số lợi ích tiềm năng cho sức khỏe gan, nhưng không phải phương pháp điều trị hay biện pháp phòng bệnh thay thế. Tiêm phòng, hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn uống hợp lý và kiểm soát các yếu tố nguy cơ vẫn là nền tảng quan trọng để bảo vệ gan lâu dài.