Claude Fable 5 đứng đầu bảng ước tính phát thải trong số các mô hình được Sustainable AI Group khảo sát, với khoảng 1,92 g CO₂ tương đương cho một cuộc trò chuyện thông thường. Khi AI thực hiện công việc phức tạp gồm nhiều bước, con số của mô hình này tăng lên 52,14 g.
Tuy nhiên, đây là các ước tính dựa trên giả định về trung tâm dữ liệu sử dụng nhà máy điện khí tại Mỹ, không phải lượng phát thải đo trực tiếp từ từng cuộc trò chuyện. Các hãng AI lớn cũng chưa công bố đủ dữ liệu kỹ thuật để bên ngoài kiểm chứng toàn diện.
Mô hình càng mạnh, mức tiêu thụ điện càng lớn?
Khi người dùng đặt câu hỏi, nội dung được chuyển đến trung tâm dữ liệu, nơi những bộ xử lý chuyên dụng thực hiện hàng tỷ phép tính để tạo câu trả lời. Quá trình này tiêu thụ điện và sinh nhiệt, buộc hệ thống phải làm mát.
Theo báo cáo của nhà nghiên cứu Sasha Luccioni, hoạt động làm mát có thể chiếm tới 40% điện năng của một trung tâm dữ liệu.
Nidhal Jegham, nhà nghiên cứu tại Sustainable AI đã xây dựng công cụ công khai để so sánh điện năng và phát thải ước tính giữa các mô hình. Kết quả cho thấy, việc phát thải phụ thuộc vào loại chip, số chip hoạt động, lượng dữ liệu xử lý đồng thời và số đơn vị văn bản (token), mà AI phải đọc hoặc tạo ra.
Với cuộc trò chuyện thông thường, Claude Fable 5 tiêu thụ ước tính 2,8 Wh, cao hơn Claude Opus 5 (1,61 Wh) và ChatGPT 5.6 Sol (1,36 Wh). Ở chiều ngược lại, Claude Haiku 4.5 chỉ cần 0,08 Wh và phát thải 0,05 g CO₂ tương đương. Đây là phép so sánh giữa các mô hình, không đồng nghĩa mọi người dùng của cùng một dịch vụ đều tạo ra lượng khí thải giống nhau.
Những mô hình nhỏ thường ít tốn điện hơn, song có thể phải tạo câu trả lời dài hơn để hoàn thành cùng công việc. Jegham cho biết Claude Sonnet tạo nhiều token hơn Claude Opus gần 60%. Khi điều chỉnh theo độ dài phản hồi, khoảng cách phát thải thu hẹp, dù phần lớn mô hình nhẹ vẫn tiết kiệm điện hơn.
Nghiên cứu cũng cho thấy, độ phức tạp của yêu cầu cũng tạo khác biệt lớn về phát thải. Các câu hỏi ngắn về thời tiết thường cần ít điện hơn các bài toán vật lý; tạo ảnh, video hoặc yêu cầu AI tự thực hiện nhiều bước còn tốn năng lượng hơn. Theo Vals AI, sử dụng AI xây dựng một ứng dụng phần mềm có thể gây tác động môi trường lớn gấp 10.000 lần một truy vấn đơn giản.
Ở nhóm tác vụ nhiều bước, chẳng hạn đọc tài liệu, sửa nội dung và tự kiểm tra kết quả trong một đến hai giờ, Claude Fable 5 được ước tính tiêu thụ 76,2 Wh, phát thải 52,14 g CO₂ tương đương. ChatGPT 5.6 Sol ở mức 42,7 Wh và 29,24 g, còn Claude Haiku 4.5 là 5,29 Wh và 3,62 g.
Vì sao cùng chatbot nhưng lượng phát thải khác nhau?
Các nhà nghiên cứu cho biết, nguồn điện là yếu tố quyết định lượng khí thải. Một yêu cầu được xử lý tại trung tâm dữ liệu sử dụng điện gió, thủy điện hoặc điện hạt nhân có thể phát thải thấp hơn nhiều so với nơi phụ thuộc vào than và khí đốt. Vì vậy, cùng một chatbot nhưng vị trí đặt máy chủ khác nhau có thể cho kết quả môi trường khác nhau.
Google ước tính một yêu cầu văn bản Gemini Apps tiêu thụ trung vị 0,24 Wh, nhưng giới nghiên cứu lưu ý dữ liệu doanh nghiệp tự công bố vẫn khó kiểm chứng độc lập.
John Bistline, phụ trách khoa học tại nền tảng công nghệ khí hậu Watershed cho biết, chỉ riêng việc chọn mô hình phù hợp có thể khiến mức sử dụng điện cho cùng một tác vụ chênh lệch tới 30 lần.
Trong bối cảnh AI được sử dụng hàng tỷ lần mỗi ngày, những khác biệt nhỏ ở mỗi yêu cầu có thể tích tụ thành tác động đáng kể. Nhu cầu minh bạch vì thế gia tăng từ nhà đầu tư, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
Theo Bloomberg, các nhà phát triển Anthropic, OpenAI, Google, DeepSeek và Alibaba không phản hồi yêu cầu bình luận về kết quả của Sustainable AI. Khi chưa có dữ liệu đo lường thống nhất, bảng xếp hạng hiện nay nên được xem là công cụ tham khảo, không phải kết luận tuyệt đối về chatbot nào gây ô nhiễm nhiều nhất.
