Chi phí đầu vào đồng loạt leo thang, doanh nghiệp khó xây nhà giá rẻ

Chi phí đất đai, xây dựng, nhân công và vốn liên tục gia tăng, trong khi thời gian hoàn thiện thủ tục pháp lý kéo dài đẩy giá thành phát triển dự án lên cao.

Đây là một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp khó phát triển nhà ở vừa túi tiền, còn cơ hội sở hữu nhà của người thu nhập trung bình chưa thực sự rộng mở.

Chi phí chồng chi phí, nhà vừa túi tiền vẫn khan hiếm

Nguồn cung nhà ở đang từng bước phục hồi, nhiều dự án được tháo gỡ vướng mắc pháp lý và tái khởi động. Tuy nhiên, điều này chưa đồng nghĩa với việc người dân có thêm cơ hội sở hữu nhà ở phù hợp khả năng tài chính.

Tại Hà Nội và TP.HCM, nhà ở bình dân vẫn hiện diện ít ỏi trên thị trường, trong khi sản phẩm trung cấp, cao cấp chiếm phần lớn nguồn cung. Theo Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), trong 9 tháng đầu năm 2026, cơ cấu nguồn cung nhà ở trên địa bàn tiếp tục nghiêng mạnh về phân khúc cao cấp và trung - cao cấp. Nhóm này chiếm 73,6% số căn hộ đủ điều kiện huy động vốn; phân khúc trung cấp chỉ chiếm 7,1%, trong khi thị trường chưa ghi nhận nguồn cung nhà ở bình dân.

Sự mất cân đối này tạo nên nghịch lý: nhu cầu an cư của số đông vẫn rất lớn nhưng những sản phẩm đáp ứng được khả năng chi trả của nhóm khách hàng này lại khan hiếm.

Chi phí đầu vào đồng loạt leo thang, doanh nghiệp khó xây nhà giá rẻ
Cơ cấu nguồn cung nhà ở tại TP.HCM 9 tháng đầu năm 2026.

Đằng sau thực trạng đó là bài toán chi phí ngày càng lớn đối với doanh nghiệp phát triển dự án. Từ tiền sử dụng đất, chi phí xây dựng, nhân công đến lãi vay và chi phí cơ hội do thủ tục kéo dài, nhiều khoản đầu vào cùng tăng, khiến việc phát triển nhà ở giá phù hợp trở thành thách thức lớn.

Chi phí đầu vào đồng loạt leo thang, doanh nghiệp khó xây nhà giá rẻ

Nếu các yếu tố đầu vào chưa được tháo gỡ, việc phát triển nhà ở vừa túi tiền sẽ tiếp tục là thách thức lớn đối với cả doanh nghiệp lẫn người mua nhà.

Ông Nguyễn Duy Thành, Phó Chủ tịch Hiệp hội Quản lý vận hành Nhà chung cư TP.HCM (HCMO)

Ông Nguyễn Duy Thành - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Global Home, Phó Chủ tịch Hiệp hội Quản lý vận hành Nhà chung cư TP.HCM (HCMO) - cho rằng, áp lực chi phí đang xuất hiện ở hầu hết các khâu phát triển bất động sản, chứ không chỉ nằm ở tiền đất hay vật liệu xây dựng. Ngoài tiền sử dụng đất và chi phí xây dựng, doanh nghiệp còn phải gánh các khoản chi cho tư vấn, thiết kế, thẩm định, giải phóng mặt bằng, quản lý dự án và đặc biệt là chi phí vốn trong thời gian chờ hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Với những dự án kéo dài nhiều năm, chi phí phát sinh càng lớn. Doanh nghiệp phải duy trì nguồn vốn trong thời gian dài hơn dự kiến, chịu lãi vay, chi phí quản trị và cả chi phí cơ hội do dự án chưa thể triển khai hoặc đưa sản phẩm ra thị trường.

“Thực tế, nhiều dự án phải mất nhiều năm để hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Mỗi năm kéo dài đều làm phát sinh thêm chi phí lãi vay, chi phí quản trị và chi phí cơ hội. Đây là những khoản chi không tạo ra giá trị gia tăng trực tiếp cho dự án nhưng lại làm đội giá thành sản phẩm”, ông Thành phân tích.

Không chỉ vậy, trong thời gian chờ đợi thủ tục, giá vật liệu xây dựng, nhân công và nhiều yếu tố đầu vào khác vẫn biến động. Khi dự án được phép triển khai, tổng mức đầu tư có thể đã khác đáng kể so với phương án tài chính ban đầu.

Trong khi đó, doanh nghiệp không thể tùy ý chuyển toàn bộ áp lực chi phí sang người mua nhà. Nếu tăng giá bán, sản phẩm càng khó tiếp cận số đông; nhưng nếu cố gắng giữ giá thấp trong khi chi phí đầu vào liên tục tăng, hiệu quả đầu tư và khả năng cân đối dòng tiền lại bị ảnh hưởng.

Chi phí đầu vào đồng loạt leo thang, doanh nghiệp khó xây nhà giá rẻ
Nguồn cung nhà ở tập trung ở phân khúc cao cấp và trung - cao cấp, trong khi sản phẩm phù hợp với khả năng chi trả của số đông người dân còn hạn chế.

“Khó khăn lớn nhất hiện nay là bài toán giá thành đầu vào tăng nhanh hơn khả năng chi trả của người dân”, ông Thành nhận định.

Theo ông, nhà ở vừa túi tiền đòi hỏi giá bán nằm trong ngưỡng mà nhóm người có thu nhập trung bình có thể tiếp cận. Tuy nhiên, khi giá đất, chi phí xây dựng và chi phí vốn đều tăng, biên lợi nhuận của doanh nghiệp bị thu hẹp. Điều này khiến nhiều chủ đầu tư có xu hướng lựa chọn phân khúc trung cấp và cao cấp, nơi có khả năng hấp thụ chi phí tốt hơn.

Hệ quả là thị trường ngày càng thiếu những sản phẩm nhà ở có mức giá phù hợp với thu nhập của đại bộ phận người dân.

Đồng ý kiến, ông Lưu Tiến, Ủy viên Hội đồng Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản VARS IRE, cho biết, áp lực từ chi phí đất đai, tài chính, xây dựng cùng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng dự án khiến nhiều chủ đầu tư tiếp tục định vị sản phẩm ở phân khúc cao hơn.

Ở góc độ chi phí đất đai, theo TS. Huỳnh Thanh Điền, chuyên gia kinh tế, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, đây là một trong những yếu tố quan trọng cấu thành giá nhà. Vì vậy, việc xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai cần được cân nhắc hợp lý, tránh tạo thêm gánh nặng quá lớn cho doanh nghiệp phát triển nhà ở.

Đề cập đến cơ chế hệ số K trong xác định giá đất, TS. Điền cho rằng đây là một phương pháp tính toán, điều quan trọng là lựa chọn mức hệ số phù hợp với điều kiện thực tế. “Hệ số K chỉ là một phương pháp tính toán, điều quan trọng là chúng ta lựa chọn mức hệ số nào. Nếu hệ số K ở mức cao thì chi phí đất đai sẽ tăng, ngược lại nếu hệ số thấp thì chi phí sẽ giảm”, ông Điền nhận định.

Theo vị chuyên gia, một trong những nguyên nhân khiến giá nhà neo cao là nguồn cung chưa được cải thiện tương xứng với nhu cầu. Nhiều dự án mất nhiều năm hoàn thiện thủ tục, làm chậm quá trình đưa sản phẩm ra thị trường. Khi nguồn cung khan hiếm, giá nhà càng dễ chịu tác động từ kỳ vọng tăng giá và hoạt động đầu cơ.

Chi phí đầu vào đồng loạt leo thang, doanh nghiệp khó xây nhà giá rẻ
Giá nhà ngày càng cao so với thu nhập khiến nhiều gia đình phải dành phần lớn nguồn tài chính để trả góp nếu muốn sở hữu căn hộ.

Điều đó cho thấy tháo gỡ vướng mắc pháp lý cần đi đôi với định hướng phát triển đúng phân khúc. Nếu chỉ tăng số lượng dự án nhưng sản phẩm tiếp tục tập trung ở nhóm giá cao, cơ hội tiếp cận nhà ở của người thu nhập trung bình vẫn khó được cải thiện.

Cách nào giảm áp lực tài chính cho người mua nhà?

Chi phí phát triển dự án tăng cao cuối cùng sẽ tạo áp lực lên người mua nhà. Khi giá bán vượt xa khả năng tích lũy, nhiều gia đình buộc phải phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng, kéo theo nghĩa vụ trả nợ trong thời gian dài. Theo ông Nguyễn Duy Thành, áp lực tài chính của người mua không chỉ dừng lại ở khoản tiền ban đầu mà kéo dài trong suốt quá trình sở hữu nhà. Ngoài tiền trả gốc và lãi vay, các gia đình còn phải cân đối chi phí sinh hoạt, phí quản lý, gửi xe, điện nước, bảo trì và nhiều khoản chi thiết yếu khác.

“Với mặt bằng giá nhà hiện nay, không ít gia đình phải dành từ 40-60% thu nhập hằng tháng để trả cả gốc và lãi vay”, ông Thành cho biết.

Theo ông, nhóm chịu ảnh hưởng lớn nhất là người trẻ và các gia đình có thu nhập trung bình. Tốc độ tăng thu nhập không theo kịp tốc độ tăng giá nhà khiến thời gian tích lũy ngày càng kéo dài. Ngay cả khi đã mua được nhà, việc duy trì khoản trả nợ trong 15-25 năm cũng tạo áp lực đáng kể, nhất là khi gia đình phát sinh thêm chi phí nuôi dạy con cái, chăm sóc sức khỏe và sinh hoạt.

Chi phí đầu vào đồng loạt leo thang, doanh nghiệp khó xây nhà giá rẻ
Thị trường bất động sản TP.HCM tiếp tục đối mặt áp lực chi phí đất đai, xây dựng và tài chính, khiến giá thành phát triển nhà ở gia tăng.

Thực tế, khoảng cách giữa giá nhà và thu nhập không chỉ khiến người dân khó mua nhà mà còn làm thay đổi cách họ lựa chọn nơi ở. Nhiều người phải chấp nhận mua căn hộ diện tích nhỏ hơn, dịch chuyển ra xa trung tâm hoặc kéo dài thời gian thuê nhà để tránh gánh nặng tài chính vượt quá khả năng.

Để giải quyết tình trạng này, TS. Huỳnh Thanh Điền cho rằng cần tập trung giảm chi phí đầu vào, đặc biệt là chi phí đất đai, đồng thời tháo gỡ vướng mắc pháp lý để rút ngắn thời gian triển khai dự án.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đa dạng hóa nguồn vốn, hạn chế phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng, qua đó giảm áp lực chi phí tài chính và nâng cao khả năng duy trì dự án trong dài hạn.

Đối với nhà ở xã hội, Nhà nước cần chủ động quy hoạch, bố trí quỹ đất và tổ chức phát triển dự án tại những khu vực phù hợp, thay vì chỉ trông chờ vào doanh nghiệp tự thu xếp nguồn lực và tính toán hiệu quả đầu tư.

“Nhà nước cần chủ động quy hoạch, bố trí quỹ đất và tổ chức phát triển nhà ở xã hội tại những khu vực phù hợp, qua đó tạo ra nguồn cung thực sự có giá hợp lý”, ông Điền nhấn mạnh.

Chi phí đầu vào đồng loạt leo thang, doanh nghiệp khó xây nhà giá rẻ
Phát triển nhà ở xã hội, nhà ở vừa túi tiền và tháo gỡ vướng mắc pháp lý được xem là những giải pháp quan trọng để cải thiện nguồn cung, đáp ứng nhu cầu ở thực.

Ông Nguyễn Duy Thành cho rằng cần đẩy nhanh phê duyệt thủ tục pháp lý, tạo quỹ đất sạch dành riêng cho nhà ở giá phù hợp và nhà ở xã hội, đồng thời mở rộng các chương trình tín dụng dài hạn với lãi suất ổn định cho người mua nhà ở thực.

Về phía doanh nghiệp, cần chú trọng phát triển sản phẩm có diện tích và công năng phù hợp với nhu cầu của số đông, thay vì tập trung quá nhiều vào những căn hộ có giá trị lớn. Việc tối ưu thiết kế, quy trình thi công, quản trị dự án và chi phí vận hành cũng là những giải pháp cần được tính đến để kiểm soát giá thành.

Bài toán nhà ở vừa túi tiền vì thế không thể giải quyết bằng một chính sách riêng lẻ. Giảm chi phí đất đai, rút ngắn thủ tục, đa dạng hóa nguồn vốn, phát triển nhà ở xã hội và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nhà ở thương mại giá phù hợp cần được triển khai đồng bộ.

Khi chi phí đầu vào vẫn cao, nguồn cung tiếp tục nghiêng về phân khúc đắt tiền và tín dụng chưa dễ tiếp cận, người dân sẽ còn phải kéo dài thời gian tích lũy hoặc chấp nhận vay nợ lớn để có chỗ ở.

Thị trường bất động sản chỉ có thể phục hồi bền vững khi nguồn cung không chỉ tăng về số lượng mà còn đáp ứng được khả năng chi trả của người dân. Bởi thước đo của một thị trường phát triển lành mạnh không chỉ nằm ở số lượng dự án được triển khai hay giá trị giao dịch, mà còn ở khả năng tạo ra những ngôi nhà mà người có nhu cầu thực sự có thể mua được.

Theo VTC News

Tin liên quan