Góp ý vào dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa trong phiên thảo luận Quốc hội sáng 10/11, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn Gia Lai) cho rằng việc dồn lực đầu tư cho công nghiệp văn hóa phải đúng cách theo hướng ưu đãi đúng địa chỉ và đo được.
Đại biểu dẫn Kết luận 18 của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV yêu cầu chính sách thuế “bảo đảm tính trung lập”, hạn chế lồng ghép chính sách xã hội.
Tuy nhiên, dự thảo Luật lại đưa “sản phẩm có giá trị, bản sắc văn hóa Việt Nam” lên tầng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cao nhất, ngang chip bán dẫn.
“Trong khi đó, việc đánh giá, công nhận sản phẩm được giao cho UBND cấp tỉnh. Như vậy, mỗi tỉnh sẽ quyết định doanh nghiệp nào được hưởng thuế suất thấp nhất”, ông Hoàng Anh nói.
Theo đại biểu, các cụm, khu công nghiệp văn hóa đang được đề xuất hưởng nhiều tầng ưu đãi. Gồm ưu đãi đầu tư theo điểm b khoản 2 Điều 29; ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp ở mức cao nhất theo điểm b khoản 1 Điều 35; miễn, giảm tiền thuê đất và được Nhà nước hỗ trợ đầu tư hạ tầng theo khoản 2 và khoản 5 Điều 30.
Trong khi đó, khoản 2 Điều 15 của dự thảo chưa quy định tỷ lệ diện tích tối thiểu dành cho hoạt động sáng tạo tại các cụm, khu này.
“Không có hàng rào, rất dễ sinh ra những dự án bất động sản ‘khoác áo’ văn hóa”, đại biểu Lê Hoàng Anh nêu quan điểm.
Từ những bất cập trên, đại biểu đề nghị chỉ áp dụng ưu đãi thuế đối với các sản phẩm trọng điểm có tiêu chí được quy định cụ thể trong luật, đồng thời thống nhất việc đánh giá, công nhận ở cấp Trung ương.
Đối với các cụm, khu công nghiệp văn hóa, ông kiến nghị giao Chính phủ quyết định việc hưởng ưu đãi, tập trung tại một số đô thị đã có hệ sinh thái sáng tạo, quy định tỷ lệ diện tích sáng tạo tối thiểu và có cơ chế thu hồi ưu đãi nếu không đáp ứng yêu cầu.
Mỗi người dân, mỗi cộng đồng là một nhà sáng tạo nội dung
Cũng góp ý vào dự án Luật, đại biểu Lê Trung Quân (Đoàn Đồng Tháp) đề nghị bổ sung cơ chế xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với các sản phẩm sáng tạo văn hóa ngay từ khâu hình thành ý tưởng.
Dẫn ví dụ về một bộ phim hoạt hình nổi tiếng, đại biểu cho biết ngay sau khi phim phát sóng và thu hút sự quan tâm của khán giả toàn cầu, các sản phẩm đồ chơi, quà lưu niệm gắn với nhân vật trong phim đã có thể xuất hiện tại các nhà sách, trung tâm thương mại.
Không chỉ vậy, những tour du lịch, địa điểm tham quan gắn với bối cảnh phim cũng có thể được hình thành, tạo điều kiện để người dân và cộng đồng địa phương cùng khai thác, lan tỏa giá trị văn hóa.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị có cơ chế xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với nhân vật, bối cảnh, thế giới nội dung và các tài sản liên quan đến sản phẩm công nghiệp văn hóa ngay từ giai đoạn lên ý tưởng, trong đó có việc thực hiện trên nền tảng số.
Theo ông Quân, cơ chế này sẽ khuyến khích các chủ thể và cộng đồng tham gia sáng tạo, khai thác giá trị kinh tế từ các sản phẩm văn hóa.
Về phát triển nguồn nhân lực, đại biểu Quân cho rằng mỗi người dân, mỗi cộng đồng đều có thể trở thành chủ thể của công nghiệp văn hóa. Vì vậy, luật cần có chính sách khuyến khích người dân tham gia sáng tạo nội dung văn hóa.
“Tương tự như chương trình ‘Mỗi làng một sản phẩm’, ‘Mỗi xã một sản phẩm’ - OCOP trong nông nghiệp, hoàn toàn có thể triển khai một chương trình ‘Mỗi người dân, mỗi cộng đồng là một nhà sáng tạo nội dung’. Nhà nước, Chính phủ có chính sách để tập huấn kỹ năng sáng tạo nội dung số đến với trường học, không gian văn hóa, các thiết chế văn hóa tại xã và cơ sở”, ông Quân nêu quan điểm.
Đại biểu nhấn mạnh, công nghiệp văn hóa không chỉ hình thành từ những xưởng phim, phòng thu hay các khu công nghiệp văn hóa được quy hoạch riêng, mà còn có thể bắt nguồn từ mỗi cánh đồng, làng quê, mái đình và thiết bị thông minh trên tay người dân.
“Như vậy, sự phát triển của công nghiệp văn hóa sẽ lan tỏa thành giá trị gắn với bản sắc văn hóa, gắn với giá trị kinh tế, gắn với quyền sở hữu trí tuệ và phát huy tối đa sự sáng tạo của toàn xã hội”, đại biểu Lê Trung Quân nói.
