
Tình trạng hỗn loạn hàng không tại Mỹ kéo dài sang ngày thứ ba liên tiếp, với hơn 10.000 chuyến bay bị hủy hoặc hoãn trong ngày 15/11. Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy dự báo hoạt động bay có thể trở lại bình thường vào ngày 16/11, trong khi các hãng hàng không đang nỗ lực khắc phục tình trạng xáo trộn lịch trình sau sự cố khiến toàn hệ thống phải tạm dừng hoạt động.
Hơn 10.000 chuyến bay bị ảnh hưởng
Theo dữ liệu từ trang theo dõi hàng không FlightAware, hơn 2.300 chuyến bay trên khắp nước Mỹ bị hủy và khoảng 7.700 chuyến khác bị hoãn trong ngày 15/11. Trước đó một ngày, các hãng hàng không đã hủy hơn 6.400 chuyến và hoãn trên 8.000 chuyến.
Phát biểu trên chương trình This Week của ABC, ông Duffy cho biết chưa có bằng chứng cho thấy sự cố bắt nguồn từ một cuộc tấn công mạng hoặc hành vi phá hoại có chủ đích. Tuy nhiên, nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định. Ông dự báo hoạt động hàng không sẽ dần ổn định trong ngày 15/11 và có thể hoàn toàn trở lại bình thường vào ngày hôm sau, đồng thời nhấn mạnh Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đặt an toàn hành khách lên hàng đầu.
Trong ngày 15/11, JetBlue ghi nhận tỷ lệ hủy chuyến lên tới 28%, còn American Airlines ở mức 17%. Các hãng United Airlines, Southwest và Delta có tỷ lệ hủy chuyến dao động 3-5%.




Sự cố bắt đầu hôm 13/11, khi FAA ban hành lệnh tạm dừng cất cánh trên toàn quốc, khiến gần như toàn bộ chuyến bay khởi hành tại Mỹ bị đình chỉ trong gần 5 giờ. Đây là lần gián đoạn hàng không trên phạm vi toàn quốc kéo dài nhất kể từ các vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001.
Theo giới chức Mỹ, việc nhà thầu L3Harris lắp đặt bộ định tuyến mới tại một cơ sở ở khu vực xa xôi đã gây quá tải dữ liệu, ảnh hưởng đến hệ thống liên lạc của các trung tâm kiểm soát không lưu.
Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy cho biết thiết bị mới tại El Dorado, bang Arkansas, đã kích hoạt sự cố liên quan đến bộ định tuyến vừa được thay thế ở Amarillo, bang Texas. FAA sau đó vô hiệu hóa các thiết bị gặp lỗi và áp dụng biện pháp tương tự với khoảng 60 bộ định tuyến cùng loại trên toàn quốc. Tuy nhiên, nguyên nhân gốc rễ vẫn chưa được xác định, dù hoạt động bảo trì tương tự từng được thực hiện hàng nghìn lần mà không xảy ra sự cố, theo Reuters.
Ông Duffy cho biết nhân viên lắp đặt thiết bị là một cựu quân nhân và giới chức không có căn cứ nghi ngờ người này cố tình phá hoại hệ thống. Dù vậy, nguyên nhân sự cố vẫn đang được điều tra.

Ông Trump đổ lỗi
Tổng thống Donald Trump hôm 15/11 lần đầu lên tiếng về tình trạng gián đoạn hàng không, đồng thời kêu gọi Quốc hội Mỹ bổ sung ngân sách để hiện đại hóa hệ thống kiểm soát không lưu.
“Chúng ta đã bắt đầu công việc này, nhưng cần hoàn thành đồng bộ trong một lần, thay vì thực hiện nhỏ giọt. Quốc hội phải thông qua ngân sách”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Trong một bài đăng khác, nhà lãnh đạo Mỹ chỉ trích chính quyền tiền nhiệm của Tổng thống Joe Biden, cho rằng hệ thống FAA đã xuống cấp nghiêm trọng dưới thời ông Biden và các khoản ngân sách được sử dụng không hiệu quả.
"Chính quyền Biden đã khiến Cơ quan Hàng không Liên bang (FAA) trở thành thảm họa. Mọi thứ họ động vào đều trở nên tệ hại. Khoản tiền vô cùng lớn bị chi tiêu lãng phí, khiến hệ thống vốn đã cũ kỹ và xuống cấp còn tồi tệ hơn cả trước khi họ tiếp quản", Tổng thống Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 15/11.
Ông Trump khẳng định chính quyền hiện tại đã có kế hoạch và chuyên môn cần thiết để nâng cấp hệ thống kiểm soát không lưu, nhưng cần Quốc hội nhanh chóng phê duyệt nguồn tài chính. Ông cũng cho rằng một phần lớn hệ thống hiện nay đã có tuổi đời khoảng 50 năm.
Đây là lần đầu ông Trump trực tiếp đề cập đến sự cố khiến hàng nghìn hành khách mắc kẹt tại các sân bay trên khắp nước Mỹ.

Hạ tầng hàng không bộc lộ bất cập
Sự cố mới nhất phơi bày những điểm yếu kéo dài của hệ thống kiểm soát không lưu Mỹ, vốn đang phải đối mặt với tình trạng công nghệ lạc hậu, thiết bị và đường truyền liên lạc xuống cấp, cùng sự thiếu hụt hàng nghìn nhân viên kiểm soát viên không lưu.
Ông Duffy cho biết các bộ định tuyến gặp sự cố được mua từ năm 2001 và đã lỗi thời từ năm 2006. Sau sự việc, ông kêu gọi Quốc hội cấp 50 tỷ USD để hiện đại hóa hệ thống kiểm soát không lưu, tăng đáng kể so với đề xuất 30 tỷ USD trước đó. Năm ngoái, Quốc hội đã phê duyệt 12,5 tỷ USD cho chương trình nâng cấp này.
Lời kêu gọi bổ sung ngân sách của ông Duffy vấp phải sự hoài nghi từ hai nghị sĩ Dân chủ Rick Larsen và André Carson, những người giữ vị trí lãnh đạo phe Dân chủ tại Ủy ban Giao thông và Hạ tầng của Hạ viện cùng tiểu ban hàng không.
Hai nghị sĩ cho biết trong số 12,5 tỷ USD được Quốc hội phê duyệt năm 2025 để nâng cấp hệ thống kiểm soát không lưu, hiện vẫn còn khoảng 11 tỷ USD chưa được giải ngân.

Đáp lại, ông Duffy cho biết khoản ngân sách được phê duyệt năm ngoái chỉ dành cho một số hạng mục cụ thể, không bao gồm kinh phí phát triển phần mềm mới phục vụ quản lý không phận.
Không chỉ trông chờ vào ngân sách công, giới quan sát ngành hàng không cũng kêu gọi tăng cường đầu tư từ khu vực tư nhân để giải quyết những điểm nghẽn hạ tầng.
Ông Justin Erbacci, Tổng giám đốc Hội đồng Sân bay Quốc tế (ACI), cho rằng không thể chỉ dựa vào nguồn vốn chính phủ mà cần huy động thêm đầu tư tư nhân. Phát biểu tại một diễn đàn về hạ tầng hàng không ở Montreal hôm 15/11, ông nhấn mạnh việc nâng cấp hệ thống là cần thiết để đáp ứng lưu lượng hành khách ngày càng tăng và thay thế các công nghệ lỗi thời.
Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), lưu lượng hành khách hàng không toàn cầu được dự báo tăng hơn gấp đôi vào năm 2050.
