Căn cứ vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính đang trình Quốc hội xem xét thông qua, Cục CSGT sẽ tham mưu Bộ Công an trình Chính phủ ban hành Nghị định thay thế Nghị định 168/2024 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe (sửa đổi bổ sung tại Nghị định 238/2026).

Nghị định mới dự kiến được xây dựng theo hướng xử lý đúng bản chất, tính chất và mức độ nguy hiểm của từng hành vi vi phạm. Đồng thời, cơ quan chức năng sẽ xem xét số lần vi phạm để đánh giá mức độ nguy hiểm của người thực hiện hành vi, từ đó áp dụng hình thức xử lý phù hợp, bảo đảm nghiêm minh nhưng không máy móc.
Lấy ví dụ đối với hành vi không chấp hành hiệu lệnh đèn tín hiệu giao thông, Cục CSGT dự kiến nghiên cứu, đề xuất phân hóa cụ thể các tình huống vi phạm.
Theo đó, cơ quan chức năng sẽ phân biệt rõ các tình huống thực tế, tránh xử lý máy móc đối với những trường hợp phương tiện đang di chuyển khi đèn chuyển vàng rồi dừng lại, hoặc kể cả trường hợp rẽ phải khi đèn đỏ không đúng quy định nhưng chưa gây nguy hiểm, cản trở giao thông.
“Nghiên cứu áp dụng hình thức cảnh cáo hoặc kết hợp giữa phạt cảnh cáo với trừ điểm giấy phép lái xe đối với vi phạm lần đầu của các hành vi trên hoặc những hành vi có tính chất, mức độ ít nghiêm trọng, không phải là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn giao thông; trường hợp tiếp tục vi phạm sẽ xem xét áp dụng chế tài nghiêm khắc hơn theo quy định”, Cục CSGT nêu rõ.
Cục CGST nhấn mạnh việc xử phạt nghiêm (theo mức xử phạt hiện hành) đối với trường hợp đèn đỏ đã bật sáng nhưng người điều khiển phương tiện vẫn cố tình vượt đèn, đi qua nút giao hoặc điều khiển phương tiện đi vào nút giao khi đèn đỏ, gây cản trở, xung đột với các luồng giao thông khác.
Bên cạnh việc phân hóa mức độ vi phạm, Cục CSGT nêu rõ yêu cầu bảo đảm xác định chính xác hành vi, thời điểm vi phạm, khách quan, công khai, minh bạch, tránh gây tranh cãi. Việc xử phạt hành vi không chấp hành hiệu lệnh đèn tín hiệu giao thông phải dựa trên dữ liệu, chứng cứ điện tử.
Đối với trường hợp không đồng ý với kết quả xác định vi phạm từ dữ liệu điện tử, người bị xử phạt có thể khởi kiện quyết định xử phạt của cơ quan chức năng có thẩm quyền ra tòa án theo thủ tục tố tụng hành chính.
Cục CSGT xác định quan điểm xuyên suốt là xử phạt nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, phòng ngừa tai nạn giao thông, không phải chỉ nhằm xử phạt bằng tiền.
Những hành vi cố tình vi phạm, gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông phải được xử lý nghiêm. Ngược lại, những trường hợp vi phạm lần đầu, ít nghiêm trọng cần có chính sách phù hợp.
Theo Cục CGST, đây là định hướng nghiên cứu, đề xuất chính sách, chưa phải quy định pháp luật có hiệu lực. Việc sửa đổi, bổ sung các quy định xử phạt sẽ được thực hiện theo đúng trình tự, thẩm quyền và quy định của pháp luật.