Chiều 11/11, góp ý vào dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn TP.HCM) băn khoăn khi công cụ mạnh nhất là thu hồi giấy chứng nhận lại bị rút khỏi dự luật.
“Nếu làm giả một giấy tờ thì bị thu hồi, còn làm giả cả lô thực phẩm để cả bếp ăn phải đi cấp cứu thì luật không còn coi là căn cứ thu hồi”, đại biểu nói và cho rằng đây là thay đổi cần được cơ quan soạn thảo giải thích rõ, bởi chế tài mạnh nhất đối với cơ sở vi phạm nghiêm trọng lại có nguy cơ bị thu hẹp.
Ông Nhân nêu số liệu 6 tháng đầu năm, cả nước ghi nhận 58 vụ ngộ độc, 7 người mắc, 10 người tử vong. Đặc biệt, rủi ro dồn vào bếp ăn trường học, khu công nghiệp, bệnh viện - nơi học sinh, công nhân, người bệnh không được chọn mâm cơm của mình.
Với việc rút công cụ mạnh nhất là thu hồi giấy chứng nhận, đại biểu Phạm Trọng Nhân nhìn nhận đây có thể không phải sơ suất kỹ thuật, mà là “triệu chứng của một đạo luật đi vòng”.
Tờ trình dự thảo Luật tự thừa nhận “một mâm cơm, ba bộ quản lý”, song đại biểu Nhân chỉ ra “đếm được bảy bộ có điều riêng”.
“Cộng các bộ, ngành liên quan, cộng UBND hai cấp thì mâm cơm vẫn vậy, có chăng là thêm người cầm đũa”, ông Nhân ví von.
Ông ví dụ chống thực phẩm giả, Điều 66 giao Bộ Công Thương chủ trì, Điều 67 lại giao Bộ Công an chủ trì.
“Một việc hai người chủ trì, khi có chuyện sẽ có hai lời giải thích. Một lô thực phẩm sản xuất ở tỉnh này, bán qua sàn thương mại điện tử đi ra nhiều tỉnh, gây ngộ độc ở tỉnh khác. Ai phát cảnh báo đầu tiên? Ai quyết định phạm vi thu hồi và ai sẽ theo đến cùng?”, đại biểu Đoàn TP.HCM nói.
Dự thảo Luật giao UBND xử lý sự cố “trong phạm vi địa phương” và chỉ giao Bộ Y tế chủ trì khi sự cố xảy ra ở nước ngoài. Như vậy, theo ông Nhân, sự cố ở nước ngoài thì có người chủ trì, còn sự cố lan qua nhiều tỉnh trong nước thì “luật còn để trống”.
“Trong khi đó, người làm ăn tử tế lại bị siết. Hẳn ta còn nhớ Nghị định 46 hướng dẫn luật này có hiệu lực ngày 26/1, đến ngày 4/2 đã phải tạm ngưng vì hàng ách tắc ở cửa khẩu. Một nghị định sống được 9 ngày. Ta siết người ngay, mà thả lỏng kẻ gian, đó là nghịch lý nguy hiểm nhất của một đạo luật về bữa ăn”, đại biểu Phạm Trọng Nhân nêu quan điểm.
Từ phân tích trên, ông Nhân đề nghị khôi phục và nâng mức căn cứ thu hồi tại khoản 2 Điều 45: cơ sở dùng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả, hoặc gây ngộ độc tập thể do lỗi của mình theo kết luận của cơ quan có thẩm quyền thì thu hồi ngay, không chờ vụ thứ hai, không chờ có người tử vong.
Cùng với đó, quy định thời hạn không được cấp lại và công khai trên hệ thống thông tin an toàn thực phẩm.
Không để bếp ăn tập thể trở thành “vùng trũng” về ATTP
Cùng thảo luận, đại biểu Châu Quỳnh Dao (Đoàn An Giang) bày tỏ lo ngại trước quy định miễn cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đối với bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh, chỉ yêu cầu cam kết và nộp cho chính quyền địa phương quản lý.
Theo đại biểu, vi khuẩn, nấm mốc hay hóa chất độc hại tồn dư không phân biệt bếp ăn có đăng ký kinh doanh hay không. Trong khi đó, nhiều bếp ăn tập thể phục vụ hàng trăm, hàng nghìn suất ăn mỗi ngày cho học sinh và công nhân.
Dẫn số liệu, đại biểu cho biết ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn tập thể tự nấu chiếm 22,1% tổng số vụ, nhưng số người bị ảnh hưởng lên tới 84,4%. Năm 2025, các trường học tự nấu ghi nhận 11 vụ ngộ độc khiến 650 học sinh nhập viện; tại nhà máy, xí nghiệp có 13 vụ, khiến 900 công nhân phải nghỉ việc điều trị.
Trong 10 tháng năm 2026, khối trường học tiếp tục ghi nhận 8 vụ với gần 500 học sinh bị ảnh hưởng; các doanh nghiệp tự tổ chức nấu ăn xảy ra 9 vụ, liên quan đến 700 công nhân.
Đại biểu cho rằng việc miễn giấy chứng nhận có thể khiến bếp ăn tập thể trở thành “vùng trũng” trong quản lý an toàn thực phẩm.
Theo đề nghị của đại biểu, cần cân nhắc bãi bỏ quy định miễn cấp giấy chứng nhận đối với các trường hợp này; đồng thời luật hóa cơ chế giám sát giữa các bên, cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra ngộ độc do buông lỏng quản lý hoặc tự ý cắt giảm chi phí bữa ăn.
