
Bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng, chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết não mô cầu nhóm B là một trong những nhóm huyết thanh thường gặp tại Việt Nam. Bệnh nguy hiểm do có thể tiến triển nhanh, gây không qua khỏi hoặc để lại di chứng nặng nề.
Theo bác sĩ, tiêm vaccine là biện pháp chủ động quan trọng để phòng bệnh. Tuy nhiên, người dân không nên mặc định vaccine não mô cầu có hiệu lực suốt đời hoặc phải tiêm nhắc lại hàng năm như vaccine cúm.
Thực tế, thời gian bảo vệ của vaccine phụ thuộc vào từng loại và đối tượng tiêm chủng. Kháng thể có thể giảm dần theo thời gian, khiến khả năng bảo vệ suy giảm. Vì vậy, việc tiêm nhắc cần căn cứ vào loại vaccine, độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và nguy cơ mắc bệnh của mỗi người.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), vaccine MenACWY phòng các nhóm huyết thanh A, C, W và Y có khả năng bảo vệ giảm theo thời gian. Do đó, thanh thiếu niên được khuyến cáo tiêm nhắc nhằm duy trì miễn dịch trong giai đoạn có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Tương tự, các nghiên cứu về vaccine MenB phòng nhóm huyết thanh B cũng ghi nhận lượng kháng thể bảo vệ giảm sau khi hoàn thành lịch tiêm. Riêng vaccine VA-MENGOC-BC của Cuba không yêu cầu tiêm nhắc sau khi hoàn thành hai liều theo lịch.
Hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine phòng các nhóm huyết thanh não mô cầu A, B, C, W và Y. Mỗi loại có phạm vi bảo vệ, độ tuổi chỉ định và lịch tiêm khác nhau. Tùy vaccine, lịch tiêm cơ bản có thể gồm một hoặc hai mũi, không có lịch tiêm nhắc lại chung cho tất cả.
Bác sĩ Huyền khuyến cáo ưu tiên tiêm chủng cho các nhóm nguy cơ cao, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, nhất là trẻ trong năm đầu đời. Vaccine nhóm B có thể được tiêm sớm, tiếp đến là vaccine phòng các nhóm A, C, W và Y từ 6 tuần tuổi, tùy loại vaccine và chỉ định.
Thanh thiếu niên và người trẻ cũng là nhóm cần được chú ý. Theo khuyến cáo lịch tiêm chủng cho mọi lứa tuổi tại Việt Nam của Hội Y học dự phòng Việt Nam, việc tiêm vaccine não mô cầu cơ bản hoặc nhắc lại nên được cân nhắc từ 11-12 tuổi nếu vẫn có nguy cơ mắc bệnh não mô cầu xâm lấn.
Đây là nhóm có tỷ lệ mang vi khuẩn cao, nguy cơ mắc bệnh và tử vong đáng kể. Với vaccine não mô cầu nhóm B sử dụng công nghệ 4 thành phần kháng nguyên (4CMenB), lịch tiêm cơ bản gồm hai mũi cách nhau một tháng.
Bác sĩ Huyền nhấn mạnh người dân cần được tư vấn lựa chọn vaccine phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và tiền sử tiêm chủng. Quan trọng nhất là tiêm đủ liều, đúng lịch theo khuyến cáo để đạt hiệu quả bảo vệ tốt nhất.
