Thông tin được Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Văn Hữu Huệ xác nhận với phóng viên Báo Điện tử VTC News chiều 10/11.
Theo ông Huệ, UBND tỉnh Vĩnh Long đã cụ thể hóa việc này bằng quyết định vừa ban hành với nội dung “Kế hoạch thực hiện Đề án ‘Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030’ trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long”.
Đề án này có 40 xã, phường được phân kỳ sản xuất lúa chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh từ năm 2020-2030. Trong đó, xã Nhị Trường có diện tích cao nhất với 4.250 ha, xã Long Hiệp 3.423 ha, Tập Sơn 3.462 ha, Song Phú 2.304 ha…
Phát triển được gần 10.000 ha
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long, Tổ chức Oxfam tại Việt Nam vừa lựa chọn Vĩnh Long là một trong 3 tỉnh đối tác triển khai dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (GoRice)”.
Đây là dự án có ý nghĩa thiết thực, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và mục tiêu của Đề án phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.
Thực hiện Quyết định số 1490 của Thủ tướng Chính phủ, Vĩnh Long xác định Đề án là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm cơ cấu lại ngành hàng lúa gạo theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành khoảng 50.000 ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Đến tháng 9/2026, tỉnh này đã tổ chức hơn 100 lớp tập huấn với trên 3.600 lượt nông dân tham gia; triển khai mô hình trên 1.130 ha và nhân rộng 8.494 ha, tổng cộng 9.624/8.000 ha, đạt 120% kế hoạch năm.
Trong tập huấn và nhân rộng mô hình, ngành cũng đã tạo điều kiện và khuyến khích sự tham gia của phụ nữ, người dân tộc thiểu số nhằm từng bước lồng ghép các hoạt động của nông nghiệp vào bình đẳng giới và các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trong xã hội.
Đánh giá sơ bộ cho thấy, tỷ lệ cơ giới hóa khâu làm đất và thu hoạch tại các vùng triển khai đạt 100%; lợi nhuận bình quân tăng khoảng 14%, tương đương 5,1-6,5 triệu đồng/ha so với canh tác ngoài mô hình...
“Những kết quả này cho thấy canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp không chỉ mang lại lợi ích về môi trường mà còn góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho người nông dân”, ông Văn Hữu Huệ chia sẻ.
Tổ chức lại sản xuất
Nói về thuận lợi, khó khăn và những rào cản cần tháo gỡ của Đề án, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long khẳng định tỉnh có thuận lợi từ sự quan tâm chỉ đạo của Trung ương, kinh nghiệm sản xuất của nông dân, tiến bộ khoa học công nghệ và sự tham gia ngày càng tích cực của hợp tác xã, doanh nghiệp. Nhu cầu thị trường đối với sản phẩm chất lượng cao, có truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu môi trường đã mở ra cơ hội phát triển mới cho ngành hàng lúa gạo.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những điểm nghẽn như hạ tầng thủy lợi và điều tiết nước tại một số vùng chưa đáp ứng yêu cầu canh tác giảm phát thải; sản xuất còn phân tán, năng lực của một số hợp tác xã còn hạn chế; chi phí chuyển đổi và khả năng tiếp cận nguồn lực của nông dân còn khó khăn.
Đặc biệt, liên kết tiêu thụ chưa thực sự bền vững; việc thu gom, tái sử dụng rơm rạ chưa được tổ chức đồng bộ; năng lực đo đạc, báo cáo và thẩm định kết quả giảm phát thải cần tiếp tục được hoàn thiện.
“Theo chúng tôi, điểm mấu chốt của đề án không chỉ là thay đổi kỹ thuật canh tác, mà phải tổ chức lại sản xuất, bảo đảm đầu ra và tạo lợi ích thực chất cho người nông dân. Nếu sản phẩm làm ra chưa có thị trường ổn định, lợi ích từ giảm phát thải chưa được chia sẻ hợp lý thì rất khó duy trì sự tham gia lâu dài của người sản xuất”, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long nêu quan điểm.
Xuất phát từ những thuận lợi, khó khăn và quan điểm thực hiện Đề án, tỉnh Vĩnh Long định hướng chiến lược giai đoạn 2026-2030 là tiếp tục phát triển vùng lúa chất lượng cao, phát thải thấp theo hướng có trọng tâm, phù hợp điều kiện từng vùng; không chạy theo diện tích mà chú trọng chất lượng, hiệu quả và tính bền vững.
Vĩnh Long sẽ tổ chức lại vùng sản xuất và ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, nhất là thủy lợi nội đồng, điều tiết nước và giao thông phục vụ cơ giới hóa; đẩy mạnh chuyển giao khoa học công nghệ và nâng cao năng lực khuyến nông, hợp tác xã; hướng dẫn nông dân áp dụng đồng bộ các giải pháp giảm giống gieo sạ hợp lý, sử dụng phân bón cân đối, quản lý nước tiên tiến, quản lý dịch hại tổng hợp và thực hiện quy trình canh tác bền vững.
Đặc biệt là phát triển chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, lấy hợp tác xã làm đầu mối tổ chức nông dân, lấy doanh nghiệp làm động lực thị trường; từng bước nâng cao chất lượng, truy xuất nguồn gốc và giá trị thương hiệu gạo. Phát triển kinh tế tuần hoàn và hoàn thiện hệ thống theo dõi phát thải; thúc đẩy thu gom, tái sử dụng rơm rạ, ứng dụng công nghệ số và từng bước xây dựng dữ liệu minh bạch phục vụ quản lý, đánh giá hiệu quả và kết nối thị trường.
Để triển khai hiệu quả Đề án Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, Vĩnh Long mong muốn được tiếp tục hỗ trợ hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật và phương pháp đo đạc, báo cáo, thẩm định phát thải; tháo gỡ khó khăn về cơ chế, nguồn vốn đầu tư hạ tầng; đồng thời hỗ trợ chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực hợp tác xã và phát triển liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Tỉnh cũng mong muốn Tổ chức Oxfam và các đối tác tiếp tục đồng hành trong việc nâng cao năng lực cho nông dân, hợp tác xã; thúc đẩy các mô hình sản xuất phát thải thấp, kinh tế tuần hoàn và tăng cường vai trò của phụ nữ trong chuỗi giá trị lúa gạo bền vững cũng như hỗ trợ nghiên cứu chính, hỗ trợ nghiên cứu đánh giá hiệu quả đầu tư cho chuyển đổi xanh và phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long.
“Về phía địa phương, chúng tôi cam kết chủ động phối hợp, huy động các nguồn lực phù hợp, tổ chức triển khai thực chất, bảo đảm sự tham gia của người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; đồng thời chú trọng nhân rộng những mô hình đã chứng minh được hiệu quả”, ông Văn Hữu Huệ nhấn mạnh.
