Chiều 12/11, tại phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) phản ánh tình trạng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giả mạo chữ ký, giọng nói, chữ viết nhằm lừa đảo, tống tiền, trong khi chưa có quy chuẩn quốc gia riêng đối với các hệ thống AI rủi ro.
Việc học sinh, sinh viên lạm dụng AI để giải bài tập, làm bài thi cũng đặt ra nhiều lo ngại. Từ đó, đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp ngăn ngừa, xử lý các hành vi vi phạm và khắc phục những hệ lụy do AI gây ra.
Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết các hành vi giả mạo hình ảnh, giọng nói bằng AI đã được pháp luật điều chỉnh.
Theo ông Vũ Hải Quân, có ba nhóm chủ thể tham gia vào hoạt động AI, gồm: nhà phát triển, cung cấp nền tảng AI; tổ chức triển khai, đưa nền tảng vào sử dụng; người sử dụng.
Nêu rõ nội dung do AI tạo ra bắt buộc phải gắn nhãn là yêu cầu bắt buộc, Bộ trưởng nhấn mạnh nếu không gắn nhãn thì coi như vi phạm pháp luật Việt Nam.
Bên cạnh giải pháp quản lý, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh vai trò của gia đình trong việc bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị lừa đảo bằng AI.
“AI có thể giả mạo được khuôn mặt, làm giả được giọng nói nhưng không làm giả được quan hệ tình cảm, trí tuệ hay nhân cách của con người. Cha mẹ dành nhiều thời gian quan tâm, trò chuyện với con cái hơn thì AI khó để lừa đảo con em mình”, ông Vũ Hải Quân nói.
Bộ trưởng bày tỏ mong muốn trước những mặt trái của AI, các gia đình cần tăng cường sự kết nối, quan tâm và chia sẻ để bảo vệ con em mình tốt hơn.
Nên xem xét cấm AI với học sinh nhỏ tuổi
Cũng tại phiên chất vấn, đại biểu Sí Thị Mai Anh (Đoàn Lào Cai) cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có hướng dẫn sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm trong trường học. Tuy nhiên, ngoài sự kiểm soát của nhà trường, học sinh vẫn có thể sử dụng AI tạo sinh để giải bài tập, viết bài hoàn chỉnh, làm giảm cơ hội tự suy nghĩ, rèn luyện tư duy phản biện và khả năng sáng tạo.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp giúp học sinh khai thác lợi ích của AI nhưng không bị lệ thuộc vào công nghệ.
Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân chia sẻ ông từng là giảng viên, quen với việc giảng dạy bằng phấn và bảng nên thấu hiểu những lo ngại về tác động của AI đối với quá trình học tập.
Theo Bộ trưởng, việc lạm dụng AI trong giáo dục là vấn đề cần quan tâm. Bộ Khoa học và Công nghệ đã phân loại AI theo các mức độ rủi ro cao, trung bình và thấp, đồng thời xây dựng cơ chế bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng.
Dẫn kinh nghiệm một số nước, ông Vũ Hải Quân cho biết đã có quốc gia hạn chế, thậm chí cấm học sinh sử dụng AI, đặc biệt ở những lớp nhỏ tuổi.
“Tôi đồng tình với phương án này. Khi các em lớn, có thể sử dụng AI để đặt câu hỏi là rất tốt. Nhưng khi các em còn nhỏ thì nên xem xét”, Bộ trưởng nói.
Theo quan điểm cá nhân, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng việc sử dụng AI trong giáo dục cần phù hợp với độ tuổi, tránh để công nghệ thay thế quá trình tự học, suy nghĩ và phát triển tư duy của học sinh.
