Đặt câu hỏi chất vấn, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Đoàn Phú Thọ) nhắc lại nội dung báo cáo của Bộ trưởng về việc doanh nghiệp Việt Nam đã bước đầu làm chủ một số công nghệ lõi, trong đó có thiết bị bay không người lái (UAV), robot.
Đại biểu đề nghị giải thích rõ đây là công nghệ lõi gì?
“Công nghệ nghiên cứu vật liệu sắt, thép, nhôm, nhựa đều nhập hết, chế tạo động cơ cũng nhập, chỉ đúc trong nước, vậy chúng ta làm chủ ở khâu nào? Nếu không nghiên cứu vào công nghệ vật liệu thì sẽ làm chủ ra sao?”, đại biểu Đoàn Phú Thọ nói.
Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết Bộ Chính trị đã ban hành thông báo kết luận về phát triển ngành công nghệ vật liệu.
Làm rõ khái niệm làm chủ công nghệ lõi, Bộ trưởng lấy ví dụ về công nghệ 5G và chip bán dẫn. Theo đó, Việt Nam hiện đã có thể thực hiện công đoạn thiết kế chip, nhưng khâu chế tạo vẫn phải đưa ra nước ngoài.
Bộ trưởng phân tích, để tạo ra một sản phẩm công nghệ chiến lược cần trải qua nhiều công đoạn khác nhau. Việc làm chủ công nghệ lõi hiện nay có thể được hiểu là Việt Nam đã làm chủ được một số công đoạn trong chuỗi phát triển sản phẩm, chứ chưa phải toàn bộ quy trình.
Đơn cử, trong lĩnh vực bán dẫn, Việt Nam có thể thiết kế chip nhưng công đoạn chế tạo còn phụ thuộc vào năng lực sản xuất, công nghệ vật liệu và nhiều yếu tố khác. Đây cũng là những lĩnh vực cần tiếp tục đầu tư nghiên cứu.
Về định hướng phát triển, ông Vũ Hải Quân cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ xác định hai nhóm tiếp cận đối với các công nghệ chiến lược.
Nhóm thứ nhất là những công nghệ có khả năng áp dụng ngay, có thể tiếp nhận chuyển giao từ nước ngoài để tổ chức sản xuất trong nước, chẳng hạn công nghệ vaccine. Đây là hướng tiếp cận có thể sớm tạo ra đóng góp cho phát triển kinh tế.
Nhóm thứ hai là những công nghệ đòi hỏi quá trình nghiên cứu dài hạn, không thể làm chủ ngay trong thời gian ngắn. Lấy ví dụ về UAV, Bộ trưởng cho biết đây là sản phẩm tích hợp nhiều lĩnh vực công nghệ, từ chip bán dẫn phục vụ thu phát tín hiệu, điều khiển đến cơ khí, khoa học vật liệu và công nghệ vật liệu...
“Với những bài toán công nghệ dài hạn, chúng ta phải chia thành từng nhóm vấn đề và đặt hàng nhiệm vụ để giải quyết từng nhóm, chứ không thể cùng lúc làm chủ tất cả công nghệ”, Bộ trưởng nói và nêu rõ đây là định hướng Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ triển khai trong thời gian tới nhằm từng bước nâng cao năng lực làm chủ các công nghệ chiến lược.
Đã phê duyệt 19 nhiệm vụ công nghệ chiến lược
Trước đó, phát biểu mở đầu phiên chất vấn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết sau gần hai năm triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đạt nhiều kết quả tích cực.
Về hoàn thiện thể chế, Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình Quốc hội, Chính phủ ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền 195 văn bản quy phạm pháp luật. Trong đó, Quốc hội thông qua 11 luật và một nghị quyết đặc thù.
Đến nay, thể chế phục vụ triển khai Nghị quyết 57 cơ bản được hoàn thiện. Nguồn ngân sách dành cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tăng từ 75.000 tỷ đồng năm 2025 lên 95.000 tỷ đồng năm 2026, dự kiến đạt 120.000 tỷ đồng năm 2027.
Về nghiên cứu và phát triển công nghệ, Việt Nam tăng một bậc trên bảng xếp hạng Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026, đứng thứ 43 trong số 139 quốc gia, xếp thứ ba ASEAN.
Bộ Khoa học và Công nghệ đã phê duyệt 19 nhiệm vụ công nghệ chiến lược với tổng kinh phí 6.600 tỷ đồng, trong đó vốn xã hội hóa chiếm 71,8%. Đồng thời, 11 nhiệm vụ nghiên cứu hợp tác Việt Nam - Nhật Bản về chip bán dẫn được phê duyệt đồng tài trợ với tổng kinh phí gần 500 tỷ đồng.
Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, doanh nghiệp Việt Nam đã bước đầu làm chủ một số công nghệ lõi như mạng 5G, robot, UAV, camera AI và công nghệ vaccine.
Trong lĩnh vực viễn thông, tốc độ Internet di động của Việt Nam tăng 50 bậc, lên vị trí thứ 8 thế giới. Mạng 5G đã phủ sóng 93,4% dân số, với 27,2 triệu thuê bao.
Ngành viễn thông cũng đã phủ sóng thêm 483 thôn, bản thuộc vùng lõm sóng và triển khai Internet vệ tinh tại 196 điểm đặc biệt khó khăn. Đến nay, cơ bản toàn bộ thôn, bản trên cả nước đã được phủ sóng viễn thông. Việt Nam cũng được Hiệp hội Thông tin di động toàn cầu (GSMA) trao Giải thưởng Lãnh đạo Chính phủ năm 2026.
Về phát triển kinh tế số, doanh thu công nghiệp công nghệ số trong 10 tháng đầu năm 2026 ước đạt 254,6 tỷ USD, tăng 53% so với cùng kỳ. Việt Nam đã ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và danh mục 79 nền tảng dùng chung. Đến nay, 70/104 cơ sở dữ liệu chuyên ngành và 8/12 cơ sở dữ liệu trọng yếu đã được đồng bộ với Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Cả nước có hơn 36 triệu chứng thư chữ ký số được cấp.
Lĩnh vực trí tuệ nhân tạo cũng ghi nhận bước tiến khi Chỉ số AI toàn cầu của Việt Nam tăng 18 bậc, lên vị trí 40/93 quốc gia. Theo báo cáo xếp hạng năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo thế giới năm 2026, Việt Nam đứng thứ 36 thế giới và thứ ba ASEAN.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng một số điểm nghẽn chưa được tháo gỡ, đặc biệt là tiến độ giải ngân kinh phí khoa học công nghệ. Đến ngày 30/10, tỷ lệ giải ngân mới đạt 42,12% dự toán trong phạm vi thống kê của Kho bạc Nhà nước.
Việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế, định giá tài sản trí tuệ hình thành từ ngân sách nhà nước gặp nhiều vướng mắc, một số nhiệm vụ công nghệ chiến lược triển khai chậm.
Trong chuyển đổi số, việc xây dựng và kết nối dữ liệu chưa đồng bộ. Cán bộ cấp xã ở một số nơi vẫn phải sử dụng nhiều phần mềm, trong khi người dân phải cung cấp lại thông tin khi thực hiện thủ tục hành chính. Năng lực kiểm chứng AI, bảo vệ dữ liệu và ứng phó với nội dung giả mạo cũng cần tiếp tục được nâng cao...
