Loạt chính sách mới về đất đai hiệu lực từ 1/7/2027

Luật Đất đai sửa đổi có nhiều thay đổi về bảng giá đất, cấp sổ đỏ, bồi thường khi thu hồi đất và xử lý dự án chậm triển khai, với phần lớn quy định có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Loạt chính sách mới về đất đai hiệu lực từ 1/7/2027
Luật Đất đai (sửa đổi) điều chỉnh nhiều nội dung liên quan đến quản lý giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư... Ảnh: Quỳnh Danh.

Quốc hội mới đây đã chính thức thông qua Luật Đất đai (sửa đổi). Luật gồm 13 chương, 112 điều, có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, trừ một số quy định có thời điểm áp dụng riêng.

So với Luật Đất đai năm 2024, luật mới điều chỉnh nhiều nội dung liên quan đến quản lý giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và thủ tục hành chính. Những thay đổi này tác động trực tiếp đến quyền lợi của người sử dụng đất cũng như hoạt động đầu tư của doanh nghiệp.

Bảng giá đất điều chỉnh theo chu kỳ 3 năm

Một trong những thay đổi đáng chú ý của Luật Đất đai (sửa đổi) là bỏ quy định về giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn xác định giá đất, chuyển sang cơ chế Nhà nước quyết định giá đất dựa trên bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K).

Theo đó, bảng giá đất và hệ số K do HĐND cấp tỉnh quyết định định kỳ 3 năm một lần. Trong chu kỳ, các nội dung này có thể được sửa đổi, bổ sung hoặc điều chỉnh tăng, giảm khi có yêu cầu quản lý Nhà nước hoặc thay đổi về hạ tầng, quy hoạch.

Việc định giá đất phải bảo đảm các nguyên tắc phù hợp với mục tiêu phát triển trong từng thời kỳ, dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành liên quan, đồng thời hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Đáng chú ý, dù Luật Đất đai sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất theo luật mới chỉ được ban hành để áp dụng từ ngày 1/1/2028.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, các quy định về giá đất tại Luật Đất đai năm 2024, Nghị quyết 254/2025/QH15 và văn bản hướng dẫn liên quan tiếp tục được áp dụng đến hết ngày 31/12/2027.

Mở rộng trường hợp được cấp sổ đỏ

Luật mới cũng mở rộng các trường hợp được xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thường gọi là sổ đỏ.

Cụ thể, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ về quyền sử dụng đất nhưng đã sử dụng trước ngày 1/7/2014 có thể được xem xét cấp giấy chứng nhận nếu đáp ứng các điều kiện luật định và không thuộc trường hợp bị loại trừ.

Đối với trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trước ngày 1/8/2024 nhưng chưa hoàn tất thủ tục chuyển quyền, người đang sử dụng đất cũng được xem xét cấp giấy chứng nhận nếu đáp ứng điều kiện tương ứng.

Ngoài ra, trường hợp đất có tranh chấp nhưng xác định được phạm vi, ranh giới tranh chấp thì phần diện tích không có tranh chấp vẫn có thể được cấp giấy chứng nhận nếu đủ điều kiện tách thửa.

Luật cũng quy định hộ gia đình, cá nhân khi được cấp giấy chứng nhận lần đầu có thể được ghi nợ tiền sử dụng đất nếu có nhu cầu.

Đối với quyền sử dụng đất chung của các thành viên hộ gia đình, việc ghi tên trên giấy chứng nhận được thực hiện theo thỏa thuận của những người có chung quyền sử dụng đất. Trường hợp vợ chồng có chung quyền sử dụng đất, giấy chứng nhận phải ghi cả họ, tên vợ và chồng.

Thêm quyền lợi cho người bị thu hồi đất

Đối với thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, luật mới bổ sung nhiều quy định liên quan đến quyền lợi của người có đất bị thu hồi.

Theo đó, việc bồi thường về đất trước hết được thực hiện bằng giao đất hoặc cho thuê đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi. Nếu không có đất cùng mục đích nhưng địa phương có quỹ đất, quỹ nhà ở và người bị thu hồi đất có nhu cầu, việc bồi thường có thể thực hiện bằng đất khác mục đích sử dụng hoặc bằng nhà ở.

Bỏ quy định giá đất cụ thể, tính giá đất bồi thường thế nào?
Việc bồi thường về đất sẽ được thực hiện bằng giao đất hoặc cho thuê đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi. Ảnh: Quỳnh Danh.

Trường hợp không có đất, nhà ở để bồi thường thì thực hiện bồi thường bằng tiền, trừ trường hợp thu hồi đất ở, nhà ở. Người bị thu hồi đất cũng có thể nhận tiền bồi thường nếu địa phương có quỹ đất, quỹ nhà ở nhưng họ không có nhu cầu nhận đất, nhận nhà.

Đáng chú ý, luật bổ sung cơ chế cho phép người có đất ở bị thu hồi được hoán đổi phần diện tích đất ở bị thu hồi sang phần diện tích đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp còn lại của thửa đất sau thu hồi hoặc sang thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trên địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi, theo quy định của Chính phủ.

Đối với phần đất còn lại sau thu hồi có diện tích, kích thước hoặc hình dạng không bảo đảm điều kiện sử dụng, Nhà nước khuyến khích người dân chuyển nhượng, nhận chuyển nhượng, hợp thửa hoặc tách thửa. Các giao dịch thuộc trường hợp này được miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất, lệ phí trước bạ và các khoản phí, lệ phí liên quan.

Người dân cũng có thể đề nghị Nhà nước thu hồi phần đất còn lại nếu không có nhu cầu tiếp tục sử dụng, để được bồi thường, hỗ trợ theo quy định.

Về xác định tiền bồi thường, luật quy định 6 căn cứ gồm diện tích đất, thời hạn sử dụng, loại đất, hình thức giao hoặc cho thuê đất, giá đất theo bảng giá và hệ số điều chỉnh giá đất, cùng tỷ lệ bồi thường do UBND cấp tỉnh quy định.

Tỷ lệ bồi thường được quyết định theo tình hình thực tế tại địa phương nhưng không thấp hơn 1. Giá đất tính bồi thường được xác định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Nếu phải điều chỉnh phương án, giá đất và giá tài sản được áp dụng theo hướng có lợi hơn cho người bị thu hồi đất.

Luật cũng bổ sung cơ chế hỗ trợ phục hồi sinh kế nhằm giúp người bị thu hồi đất ổn định cuộc sống, việc làm và thu nhập. Khi lập phương án bồi thường, cơ quan thực hiện phải xác định thu nhập từ việc sử dụng đất, tình trạng việc làm và dự kiến kinh phí hỗ trợ phục hồi sinh kế trong thời gian ít nhất 3 năm sau khi có quyết định thu hồi đất.

Hàng năm, UBND cấp xã chỉ đạo khảo sát thu nhập, việc làm của người bị thu hồi đất để xem xét, quyết định mức hỗ trợ cho những trường hợp bị giảm thu nhập hoặc mất việc làm. Kinh phí này được tính trong phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Ngoài ra, người bị thu hồi đất còn được xem xét hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh, đào tạo nghề, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm. UBND cấp tỉnh có thể quyết định thêm các khoản hỗ trợ phù hợp với điều kiện địa phương, kể cả đối với người bị ảnh hưởng sinh kế do việc thu hồi đất.

Thu thêm tiền với dự án chậm đưa đất vào sử dụng

Ở góc độ doanh nghiệp, một thay đổi đáng chú ý là cơ chế xử lý các dự án đầu tư không đưa đất vào sử dụng hoặc chậm đưa đất vào sử dụng.

Theo đó, luật bổ sung cơ chế thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tăng thêm đối với dự án không đưa đất vào sử dụng hoặc chậm hoàn thành đầu tư.

Khoản tiền tăng thêm được tính trên phần diện tích đất không triển khai hoặc chậm hoàn thành đầu tư, thay vì toàn bộ diện tích dự án. Việc thu tiền kéo dài cho đến khi dự án bị chấm dứt hoạt động theo quy định pháp luật.

Trường hợp chậm tiến độ do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan được loại trừ khỏi cơ chế này.

Theo Znews

Tin liên quan